Midden-Dalmatië
Midden-Dalmatië is voor veel reizigers het kloppende deel van de Kroatische kust. Split is het vertrekpunt, een havenstad die rond het 1700 jaar oude paleis van keizer Diocletianus is gegroeid. Vanuit de haven vertrekken de hele dag veerboten en snelle catamarans naar de eilanden.
Op een halfuur rijden ligt Trogir, een middeleeuws stadje op een eilandje dat op de UNESCO-lijst staat. Voor zon en zee neem je de boot naar Hvar, Brač met het beroemde strand Zlatni Rat, of het rustigere Vis. Het binnenland is ruiger, met de watervallen van Krka en de vesting Klis op een rotskam boven de stad.
Onze stadsgidsen aan deze kust
Voor de volgende steden aan de Midden-Dalmatië hebben we uitgebreide reisgidsen geschreven.
Stari Grad
Stari Grad is een van de oudste stadjes van Europa, gesticht door Grieken uit Paros in 384 voor Christus. Rond de oude stad ligt de Starogradse vlakte, een Grieks akkerpatroon dat na ruim tweeduizend jaar nog op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. In het hart van het stadje vind je het Tvrdalj-kasteel van de dichter Petar Hektorovic, met zijn ommuurde visvijver. De lange beschutte baai geeft je rustige kiezelstrandjes en helder water. Vanaf hier ben je zo bij het mondaine Hvar-stad of het wijndorp Jelsa.
Brela
Brela draait om zijn stranden, witte kiezelbaaien die tot diep onder de dennenbomen doorlopen en waar het water opvallend helder is. Punta Rata werd meermaals verkozen tot een van de mooiste stranden van Europa, met de Brela-steen die als symbool van het dorp uit zee oprijst. Achter de kust torent het Biokovo-gebergte, dat de hele streek beschut en waar de wandelpaden de bergen in klimmen. Aan de promenade drink je koffie in de schaduw van de pijnbomen, met de zee binnen handbereik. Het is rustiger dan veel andere plekken aan de Adriatische kust, en juist dat maakt het zo fijn.
Vis
Vis is het verste bewoonde eiland van Kroatië en juist daardoor een van de meest authentieke. Het draait om de Blauwe Grot op Bisevo, het verborgen strand Stiniva en twee rustige havenstadjes vol Venetiaanse en militaire geschiedenis. Op het eiland proef je eigen wijnen, ontdek je oude marinetunnels en herken je de filmlocaties van Mamma Mia. Wie de drukte van de bekendere eilanden wil ontlopen, vindt hier helder water, rustige baaien en een ontspannen sfeer.
Omiš
Omiš ligt geklemd tussen steile bergen en de zee, precies daar waar de rivier de Cetina door een steile kloof de Adriatische Zee in stroomt. Hoog op de rotsen waken twee oude forten, de Fortica uit de vijftiende eeuw en het oudere Mirabella-fort dat de gevreesde piraten van Omiš als uitkijkpost gebruikten. Beneden vind je een wirwar van stenen steegjes, een lang zandstrand pal bij het centrum en cafés aan het water. De Cetina is de plek voor avontuur in de streek, met raften over stroomversnellingen en ziplines over de kloof. En met Split en de Makarska-riviera om de hoek zit je hier midden in Midden-Dalmatië.
Bol
Bol is het bekendste kustdorp van het eiland Brac, vooral dankzij het strand Zlatni Rat met zijn driehoekige punt die van vorm verandert met de wind. Boven het dorp ligt Vidova Gora, met 778 meter de hoogste top van alle Adriatische eilanden. Aan de waterkant slenter je langs de stenen Riva met zijn vissersbootjes en terrasjes, en achter het dorp liggen wijngaarden vol plavac mali. Strand, wijn en stille bergpaadjes liggen hier dicht bij elkaar, op een paar uur varen van Split en Hvar.
Hvar
Hvar is een zonnig eiland voor de kust van Midden-Dalmatie, met een havenstadje vol Venetiaanse pleinen, kerken en een vesting die hoog boven de daken uitkijkt. Vanaf de Fortica zie je de haven en de Pakleni-eilanden voor je liggen, terwijl het oude Stari Grad aan de andere kant van het eiland je terugbrengt naar de Griekse oudheid. Wie de drukte van de jachthaven beu is, vindt in de lavendelvelden en de bergdorpjes binnenin het eiland de andere, stillere kant van Hvar.
Makarska
Makarska ligt tegen de steile flanken van het Biokovo-gebergte aan de kust van Midden-Dalmatie, met een palmenboulevard rond een halve maan van een baai. De stad is het hart van de Makarska-rivière, een lint van badplaatsen met enkele van de mooiste kiezelstranden van Kroatie. Hoog boven de stad loopt de Biokovo Skywalk, een glazen platform waar je bij helder weer tot Italie kijkt. Beneden vind je terrasjes, bootjes en een oude haven die 's avonds tot leven komt. Wie van zon, zee en bergen tegelijk houdt, zit hier goed.
Split
Split draait om het paleis van Diocletianus, een Romeins keizerpaleis uit het begin van de vierde eeuw waar nog steeds gewoond, gewerkt en geleefd wordt. Binnen de oude muren vind je de kathedraal van Sint-Domnius, het zuilenplein Peristil en een wirwar van steegjes. Aan de Riva drink je koffie met zicht op de zee, en in de heuvels rond de stad wacht het bospark van Marjan. Vanaf de haven vaar je in een uurtje naar de eilanden van Midden-Dalmatië.
Trogir
Trogir is een klein ommuurd stadje op een eiland tussen het vasteland en het eiland Ciovo, en de hele historische kern staat sinds 1997 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het hoogtepunt is de kathedraal van Sint-Laurentius met het beroemde stenen portaal van meester Radovan en een klokkentoren van 47 meter die je mag beklimmen. Daaromheen liggen Venetiaanse paleizen, een fort aan zee en een wirwar van smalle steegjes. Aan de waterkant loop je over de Riva langs de jachten, en in een half uur sta je in Split of op de stranden van Ciovo.