Istrië
Istrië is het hartvormige schiereiland in het noordwesten van Kroatië, ingeklemd tussen Slovenië, de Adriatische Zee en de Kvarner-baai, en het groenste deel van het land. Waar Dalmatië kaal en steenachtig is, rijd je hier langs eikenbossen, wijngaarden en olijfgaarden, met heuveldorpen op de toppen. Aan de kust hoor je net zo vaak Italiaans als Kroatisch, want Istrië hoorde tot na de Tweede Wereldoorlog bij Italië.
Voor Nederlanders is Istrië vaak de eerste kennismaking met Kroatië, omdat het het dichtstbij ligt. Vanaf Utrecht rijd je er ruim 1.100 kilometer heen, in één lange dag of met een tussenstop in Beieren. Dubrovnik ligt bijna twee keer zo ver. Het is dus het stuk Kroatië waar je nog gewoon met de eigen auto naartoe rijdt.
Waar begin je in Istrië
De westkust is waar de meeste mensen belanden. Daar liggen de oude Venetiaanse havenstadjes, met steegjes van glad gesleten steen. Rovinj is de bekendste, met de kerk van de heilige Eufemia hoog op de punt van het oude schiereiland. Noordelijker ligt Porec, drukker en levendiger, met de Euphrasius-basiliek op de werelderfgoedlijst en veel meer hotels en stranden. Rustiger is Novigrad, een klein vissersstadje met een jachthaven.
Het zuiden is Romeins. Pula is de grootste stad van het schiereiland en heeft midden in het centrum een amfitheater uit de eerste eeuw, aan het eind van een winkelstraat. Het is een van de best bewaarde arena’s ter wereld en de enige met alle vier de zijtorens nog overeind. Pula is ook de werkstad van Istrië, met haven en scheepswerf, dus minder plaatjesmooi dan Rovinj maar het hele jaar levendig. Het schiereiland Kamenjak eronder heeft de mooiste baaitjes van de streek.
Landinwaarts verandert Istrië compleet in stil heuvelland met dorpen op de toppen. Motovun is het bekendste, een ommuurd plaatsje van nog geen duizend inwoners boven het Mirna-dal, waar in de bossen beneden de witte truffel groeit. Pazin ligt een half uur verderop en is heel anders, een kleine stad waar de grond middenin wegvalt in een karstkloof van ruim honderd meter diep.
Eén vaste basis werkt hier het beste. Van Novigrad naar Pula is nog geen tachtig kilometer, dus vanaf de westkust rijd je overal in een uur naartoe. Met kinderen kies je de kust. Kom je voor eten en wijn, neem dan een agriturismo in het binnenland en doe de stranden als dagtrip.
Beste reistijd voor Istrië
Istrië ligt noordelijker dan de rest van Kroatië en dat merk je. Het is er milder en natter dan in Dalmatië, en het badseizoen is korter. In mei is het aan de kust al aangenaam, maar het water is dan nog fris, en in het voor- en naseizoen blijft de zee hier koeler dan in Dalmatië. September is wat ons betreft de mooiste maand, met warm water en halflege terrassen.
Vanaf oktober tot in november draait het binnenland om de witte truffel uit het Motovun-woud, met truffeldagen in het Mirna-dal. Strandweer is het dan niet meer, lekker eten des te meer. Voor de maandcijfers kijk je bij beste reistijd voor Kroatië.
Hoe kom je er en hoe reis je rond
Vliegen kan op luchthaven Pula (PUY), met in de zomer rechtstreekse vluchten vanuit Nederland. Buiten het seizoen is dat aanbod mager en vlieg je eerder op Triëst, Venetië of Ljubljana.
De meeste Nederlanders komen met de auto. Het laatste stuk gaat over de Istarski ipsilon, de Y-vormige tolweg van het schiereiland. De A9 loopt langs de westkust van de Sloveense grens naar Pula, de A8 komt vanaf Rijeka door de heuvels, en bij knooppunt Kanfanar komen ze samen. Tol reken je af met een ticket bij de poortjes. Vergeet voor Slovenië het vignet niet.
Een auto is hier geen luxe. Tussen de kustplaatsen rijden bussen, maar het binnenland is met openbaar vervoer bijna niet te doen. En anders dan Dalmatië is Istrië geen veerbootregio. Eilandhoppen zit er niet in, alleen boottochten naar de Brijuni-eilanden en ’s zomers een catamaran naar Venetië.
Eten en drinken in Istrië
Istrië is de lekkerste streek van Kroatië. Truffel is de bekendste naam, zwart bijna het hele jaar en wit in het najaar, geschaafd over fuži, de handgerolde pasta van de streek. Daarnaast eet je maneštra, een stevige bonensoep, en boškarin, het vlees van het grijze Istrische rund dat bijna was uitgestorven. De pršut wordt hier zonder rook gedroogd en smaakt anders dan de Dalmatische.
Olijfolie is serieus werk. In de Flos Olei-gids staat Istrië al jaren bovenaan als beste olijfolieregio ter wereld, met tientallen kleine producenten waar je kunt proeven. Malvazija is de witte huiswijn, fris en licht bitter, en Teran de donkere rode die je bij het wild en de truffel drinkt.
Hoeveel tijd heb je nodig
Een week is genoeg om Istrië goed te zien. Reken op drie of vier dagen aan de kust en twee of drie in het binnenland, dan heb je de Venetiaanse stadjes, de Romeinse arena en een truffellunch gehad. Tien dagen is prettiger als je ook wilt luieren.
Heb je langer, dan combineert Istrië goed met de buren. Slovenië begint een half uur boven Novigrad, met Ljubljana en de grotten van Postojna op rijafstand. Naar het oosten ligt de Kvarner, met Opatija en de eilanden Krk en Cres, en daar begint het eilandhoppen waar Istrië zelf niet aan doet.
Onze reisgidsen in Istrië
Voor de volgende bestemmingen in Istrië hebben we uitgebreide reisgidsen geschreven.
Pazin
Pazin ligt precies in het midden van Istrië en is het bestuurscentrum van de regio. Het kasteel is de grootste en best bewaarde middeleeuwse burcht van het schiereiland, met een eerste vermelding uit 983, en staat pal op de rand van de Pazinska jama. Die kloof is ongeveer honderd meter diep en slikt de rivier de Pazinčica op, die verderop ondergronds verdwijnt. Jules Verne liet zijn romanheld hier ontsnappen zonder ooit in Pazin te zijn geweest, en de stad viert dat nog altijd. In het kasteel zit het Etnografisch Museum van Istrië met zo'n 7.500 voorwerpen van het Istrische platteland. Buiten de stad vind je de waterval Zarečki krov, de fresco's van Beram en het klooster van Sveti Petar u Šumi. Slapen is hier goedkoper dan aan de kust en je zit centraal genoeg om heel Istrië te doen.
Novigrad
Novigrad is een knus ommuurd stadje aan de westkust van Istrië, vlak bij Poreč. Het historische centrum ligt op een klein schiereiland, omsloten door middeleeuwse stadsmuren en verdedigingstorens. Je vindt er een oude vissershaven, een klokkentoren naar Venetiaans model en de enige stadsloggia van Istrië die pal aan zee ligt. Onder de voormalige kathedraal ligt een zeldzame pre-Romaanse crypte, een van de weinige van heel Kroatië. Langs de kust liggen fijne strandjes en het waterpark Istralandia ligt op een steenworp afstand. Een ontspannen uitvalsbasis voor wie zon, cultuur en de Istrische keuken wil combineren.
Motovun
Motovun draait om het stenen heuveldorp dat hoog boven het Mirna-dal uittorent, met goed bewaarde vestingmuren en een wijds uitzicht over de truffelbossen. Je loopt over de wallen, langs de Sint-Stefanuskerk en door een poort met een Venetiaanse leeuw. In het dal beneden liggen de bekende truffelbossen rond Livade en de oude spoorlijn die nu de Parenzana-route vormt. Rond het dorp proef je Istrische wijn zoals Teran en Malvazija. Jarenlang was Motovun eind juli ook een filmfestivaldorp, tot dat festival in 2023 naar het binnenland verhuisde.
Poreč
Poreč is het levendige kuststadje van Istrië, met een oude stad op een smal schiereiland dat nog het rechte stratenpatroon van de Romeinen volgt. Pronkstuk is de Eufrasius-basiliek, een vroegchristelijke kerk met goudglanzende mozaieken die op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Buiten de kern liggen de grote resortzones Zelena en Plava Laguna met stranden, fietspaden en watersport. Met de taxiboot ben je zo op het beboste eilandje Sveti Nikola, en in een halfuurtje sta je tussen de wijngaarden en truffeldorpjes van het Istrische binnenland.
Pula
Pula is de grootste stad van het Istrische schiereiland en het Romeinse verleden zie je er overal terug. Het amfitheater, een van de zes grootste bewaarde Romeinse arena's, staat midden in de stad en is van bijna elke straathoek te zien. Rondom liggen de Augustustempel aan het oude Forum, de Triomfboog van de Sergii en een Venetiaans kasteel op de centrale heuvel. Buiten de stad liggen de baaien van Kaap Kamenjak en het Brijuni-archipel, waardoor je antieke geschiedenis en zwemwater in een paar dagen combineert.
Rovinj
Rovinj is een van de fotogeniekste stadjes van Kroatië. De oude stad ligt op een voormalig eiland en wordt bekroond door de barokke kerk van de Heilige Eufemia met haar 60 meter hoge klokkentoren. Je dwaalt door de steile Grisia-straat vol galerieën, drinkt iets aan de oude vissershaven en zwemt in het bospark Punta Corrente. Vandaaruit vaar je makkelijk naar de eilandjes voor de kust of rij je het groene binnenland van Istrië in.
Veelgestelde vragen over Istrië
Beeldverantwoording
Beeldmateriaal op deze pagina via Wikimedia Commons en Wikipedia.
- Petar Milošević (CC BY-SA 4.0) —