Ontdek de beste bezienswaardigheden in Samobor

Samobor ligt in Midden-Kroatië, 25 kilometer ten westen van Zagreb, tegen de heuvels van het Zumberak aan. De stad zelf telt ongeveer 17.000 inwoners, met de 76 omliggende dorpen erbij komt de gemeente op ruim 37.000. Bekend is Samobor om een driehoekig plein waar een beek dwars doorheen loopt en om een custardtaart die naar de stad is vernoemd. Zagrebbers rijden hier al generaties op zondag naartoe, en dat merk je aan het aantal terrassen per vierkante meter.

Inleiding tot Samobor

Laat ik meteen duidelijk zijn over wat Samobor is. Dit is geen bestemming waar je een week blijft. Het is een halve tot hele dag, de klassieke uitje-dag van Zagrebbers zelf, en in die rol is het moeilijk te verslaan. Je parkeert, loopt het plein op, bestelt taart en klimt naar de burcht.

Wat het aangenaam maakt, is dat Samobor nooit voor toeristen is verbouwd. De banketbakkerijen staan er omdat de buurt er komt, niet omdat er bussen stoppen. Je hoort er vooral Kroatisch.

Mijn tip: kom op een doordeweekse ochtend en begin met de klim naar Stari grad, vóór de koffie. Je hebt het bos dan grotendeels voor jezelf, en de kremsnita smaakt na een kwartier bergop aanzienlijk beter.

Geschiedenis van Samobor

Samobor kreeg zijn privileges in 1242, van koning Bela IV, in dezelfde Gouden Bul die ook het Zagrebse Gradec bevoorrechtte. De stad werd daarmee een vrije koninklijke marktplaats: eigen rechter en bestuur, geen feodale heer boven zich, belasting alleen aan de koning en het recht om zelf een pastoor te kiezen. De koning was net terug van zijn vlucht voor de Mongolen en beloonde meerdere plaatsen in het noorden. Samobor lag bovendien gunstig, op de route tussen Zagreb en Slovenië, en had eeuwenlang een markt van formaat.

De burcht op de heuvel is iets jonger. Hij werd rond 1260 gebouwd door aanhangers van de Boheemse koning Ottokar II, wisselde vaak van eigenaar en verloor na de zeventiende eeuw zijn militaire functie. Daarna raakte hij langzaam in verval. In 1902 kocht de gemeente de ruïne op en sindsdien hoort de heuvel bij de stad.

Rijkdom kwam vooral uit de grond. Bij het nabijgelegen Rude werd koper en ijzer gedolven, aantoonbaar vanaf 1481 en waarschijnlijk al veel eerder. In de zestiende eeuw was de koperproductie hier van Europees formaat. Vanaf het begin van de negentiende eeuw ging het om gips, en dat delven hield het vol tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ondertussen vond Samobor een tweede rol. Vanaf het begin van de negentiende eeuw ontdekte de Zagrebse burgerij het stadje, eerst voor de bals en het carnaval, later voor de wandelpaden op Anindol. In 1875 vertrok vanuit deze heuvels de eerste georganiseerde bergwandeling van Kroatië. De smalspoorlijn naar Zagreb reed van 1901 tot 1979, de gewoonte om hierheen te komen is gebleven.

Top 10 bezienswaardigheden in Samobor

Trg kralja Tomislava, het hoofdplein

Het hoofdplein van Samobor is driehoekig, en daar begint het al mee. Dwars over die driehoek loopt de Gradna, met bruggetjes naar de overkant. Aan weerszijden staan lage huizen in pastelkleuren, met bogen, luiken en op de begane grond bijna altijd een café of banketbakkerij.

Op zaterdagochtend is er markt, op zondagmiddag zit het vol families uit Zagreb en in februari staan hier de carnavalspodia. Ga zitten aan de kant van het water, want daar hoor je de beek onder de terrassen door lopen. Je loopt het plein in vijf minuten over en zit er zo een uur.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, terrassen het hele jaar open; markt op zaterdagochtend; parkeren aan de randen van het centrum.

Stari grad, de burchtruïne

Op de beboste Tepec-heuvel boven de stad liggen de resten van Stari grad. De burcht stamt uit de jaren 1260 en raakte na de zeventiende eeuw in verval, maar er staat nog veel overeind: muren, poortbogen en een ronde toren van zo’n 35 meter die ooit als gevangenis diende. Het voelt eerder als een vondst in het bos dan als een monument.

Je loopt er vanaf het hoofdplein in een kwartier tot twintig minuten naartoe, over een pad dat gestaag stijgt. Er is geen kassa, geen hek en geen leuning. Het muurwerk brokkelt af, dus je gaat er op eigen risico rond en kijkt goed waar je loopt, zeker na regen. Voor mij is dit het beste half uur dat Samobor te bieden heeft.

Bezoekdetails: gratis toegankelijk, op eigen risico; 15 tot 20 minuten klimmen vanaf het plein; stevige schoenen aanraden, neem water mee.

De Sint-Anastasiakerk

Aan de rand van het plein staat de parochiekerk van de heilige Anastasia, met twee klokkentorens die je vanuit vrijwel de hele binnenstad ziet. De parochie wordt al genoemd in de oorkonde van 1242, de kerk zelf voor het eerst in 1334. Het huidige gebouw kwam in 1675 gereed onder bouwmeester Hans Allio en geldt als een van de weinige vroegbarokke kerken van Kroatië. Dat zie je binnen terug in de altaren en het beeldwerk. De muurschilderingen zijn van 1897, van Marko Antonini.

Het gebouw is niet groot, dus je bent er zo doorheen. Toch loont het om even naar binnen te stappen.

Bezoekdetails: aan het hoofdplein, vrij te bezoeken buiten de diensten om; bedekkende kleding gewenst; reken op een kwartier.

Samoborska kremsnita, bermet en mustarda

Er zijn steden die om een kerk bekend staan. Samobor staat bekend om taart. De samoborska kremsnita is een vierkant blok warme vanillecustard tussen twee dunne lagen bladerdeeg, met poedersuiker erover. Hij wordt vers gebakken en lauw geserveerd, waardoor de vulling nog beweegt als je je vork erin zet. Elke banketbakkerij aan het plein maakt een eigen versie, en welke de beste is, daar wordt hier serieus over gediscussieerd.

Twee andere specialiteiten verdienen net zoveel aandacht. Bermet is een donkere gekruide wijn, gemaakt van rode wijn met alsem, vijgen, johannesbrood, citrusschil en specerijen, zoet en bitter tegelijk. De naam is beschermd en aan Samobor gebonden. Mustarda is een zoete mosterd van mosterdzaad en zoete druivenmost, met een prikkelig randje, die je bij vlees en kaas eet. Buiten Samobor zijn ze nauwelijks te krijgen, dus neem een fles en een potje mee.

Bezoekdetails: kremsnita bij de banketbakkerijen aan het plein, de dag door vers gebakken; bermet en mustarda in de winkeltjes rond het centrum.

Het Samobor Museum in het Livadic-landhuis

Het stadsmuseum zit sinds 1949 in de Livadic-kurija, een herenhuis met een tuin op een paar minuten van het plein. Het is genoemd naar Ferdo Livadic, componist en een van de dragers van de Kroatische nationale beweging, die hier de muzikale elite van zijn tijd ontving. Zijn vleugel staat er nog, en Franz Liszt heeft erop gespeeld.

De collectie loopt over dertien afdelingen: archeologische vondsten, middeleeuws materiaal uit Stari grad, gilden en ambachten, de oorkonde van Bela IV en een verzameling mineralen uit de omliggende heuvels die beter is dan je in een stadsmuseum verwacht.

Bezoekdetails: een paar minuten lopen van het plein; betaalde entree, gesloten op maandag en op feestdagen; reken op drie kwartier.

Het franciscanenklooster en de Maria-Tenhemelopnemingkerk

Even ten noorden van het centrum staat het franciscanenklooster met de kerk van Maria-Tenhemelopneming. De franciscanen kwamen in 1525 naar Samobor en bouwden in de zeventiende eeuw hun klooster, waarvan het houten deel in 1618 klaar was. De kerk is barok ingericht, met muur- en plafondschilderingen die het hele gewelf beslaan en zijaltaren vol houtsnijwerk.

De orde runde hier een school en opende begin achttiende eeuw de eerste apotheek van de stad. Bijzonder is de kloosterbibliotheek, met een boekerij die eeuwen teruggaat. Die is niet standaard open voor publiek, dus informeer ter plekke. De kloostertuin is stil, op nog geen tien minuten van de terrassendrukte.

Bezoekdetails: ten noorden van het centrum, tien minuten lopen; kerk vrij toegankelijk buiten de diensten; bibliotheek alleen op afspraak of bij rondleidingen.

Anindol en de Tepec-heuvel

Anindol is de beboste wandelpromenade die vanaf het centrum de Tepec op loopt, dezelfde heuvel als de burchtruïne. Hij werd in de negentiende eeuw aangelegd, toen Samobor zich op de Zagrebse burgerij richtte: brede paden met een flauwe stijging en banken op de goede plekken. Onderweg passeer je de Sint-Annakapel en hoger de Sint-Joriskapel, met daartussen een kruisweg van veertien stenen staties.

Bovenaan heb je uitzicht over de stad en de heuvels erachter. Het rondje doe je in ongeveer een uur, in gewone schoenen. In de herfst kleurt het bos hier prachtig. Combineer het met de klim naar Stari grad, want je zit toch al op dezelfde heuvel.

Bezoekdetails: gratis, start op loopafstand van het centrum; rondje ongeveer een uur, flauwe stijging; goed te combineren met de burchtruïne.

Grgosova spilja, de Grgos-grot

Bij het gehucht Otrusevec, in de heuvels bij Samobor, ligt Grgosova spilja. Steengroeve-eigenaar Josip Grgos stuitte hier in december 1973 bij het opblazen van rots op een gang, en een jaar later was de grot al beschermd natuurmonument. Bij een verbouwing van de ingang werd veertig jaar later een tweede grot ontdekt, sinds 2008 open voor publiek, met drie zalen en zo’n 130 meter gang. Je krijgt stalactieten, kalkgordijnen en de koelte die grotten nu eenmaal hebben.

Juist de bescheiden omvang maakt het een prettig uitstapje, zeker met kinderen of op een snikhete dag. Binnen is het glad, dus schoenen met grip zijn handig. Je gaat er met een gids naar binnen.

Bezoekdetails: in Otrusevec buiten Samobor, per auto het best bereikbaar; rondleiding in het zomerseizoen van dinsdag tot en met zondag tussen 12 en 17 uur, elk heel uur; daarbuiten op afspraak.

De Samoborski fasnik

Het carnaval van Samobor is geen dorpsfeestje dat toevallig groot werd. De fasnik wordt sinds 1827 in georganiseerde vorm gehouden en geldt als een van de oudste en grootste van Kroatië. In de weken voor Aswoensdag verandert het stadje van karakter: optochten met praalwagens, muziekkorpsen en maskers, en een plein vol podia en kraampjes.

Op vastenavond wordt prins Fasnik veroordeeld en zijn pop verbrand, waarmee hij de schuld voor alle misstanden van het afgelopen jaar meeneemt. Tienduizenden mensen komen erop af, wat in een stadje van deze omvang flink aankomt. Kom vroeg, want parkeren wordt dan een sport.

Bezoekdetails: februari, in de weken voor Aswoensdag, met de afsluiting op vastenavond; grotendeels gratis toegankelijk; overnachting ruim vooraf boeken.

Natuurpark Zumberak-Samoborsko gorje en het dorp Rude

Ten westen van Samobor begint het natuurpark Zumberak-Samoborsko gorje, sinds 1999 beschermd en goed voor ruim 330 vierkante kilometer golvend heuvelland met bossen, weilanden en gehuchten. Er lopen tientallen gemarkeerde wandelroutes doorheen, van korte rondjes tot stevige dagtochten, en bij mountainbikers uit Zagreb is het gebied erg geliefd.

Vijf kilometer ten zuidwesten ligt Rude, het oude mijndorp waar koper, ijzer en later gips uit de grond kwam. In de mijn Sveta Barbara is ongeveer 350 meter aan gangen opgeknapt en met een gids te bezoeken. Rude staat ook bekend om zijn boekweitgerechten en om de dorpsherbergen waar je na een wandeling terechtkunt. Heuvels, mijngeschiedenis en een stevige lunch, dat is de logische tweede helft van een dag Samobor.

Bezoekdetails: natuurpark direct ten westen van de stad, per auto binnen een kwartier; wandelroutes gemarkeerd en gratis; mijn Sveta Barbara in de weekenden van eind maart tot begin december, doordeweeks op afspraak.

Reistips voor Samobor

Hoe kom je er

Samobor ligt 25 kilometer ten westen van Zagreb, over de snelweg richting Bregana in twintig tot vijfentwintig minuten rijden. Zonder auto is het net zo simpel: de hele dag door rijden er bussen vanuit Zagreb, lijn 155 van Samoborcek, en de rit duurt ongeveer een half uur. Het busstation ligt op loopafstand van het plein. Een treinverbinding is er niet meer. De dichtstbijzijnde luchthaven is Luchthaven Zagreb (ZAG), op drie kwartier rijden aan de andere kant van de hoofdstad. De Sloveense grens bij Bregana ligt op vijf kilometer, dus een huurauto opent hier meteen een tweede land.

Land je op Luchthaven Zagreb en wil je zonder overstappen doorrijden, dan boek je vooraf een transfer.

Beste reistijd

Samobor heeft een continentaal klimaat, met warme zomers rond de 27 graden en koude winters rond het vriespunt. Voor wandelen zijn mei, juni en september het prettigst: het bos is groen, de paden zijn droog en op de terrassen is nog plek. Oktober is misschien wel het mooist, met herfstkleuren op Anindol en in het Zumberak. In februari kom je voor het carnaval, en dan neem je de drukte er gewoon bij.

Handig om te weten

In Kroatië betaal je met de euro en pinnen kan overal. Het centrum is compact en vlak, dus je doet alles te voet, behalve het natuurpark en de grot. Parkeren is goedkoop en meestal geen probleem, behalve tijdens carnaval. Neem contant geld mee voor bermet of mustarda bij kleine producenten. Voor de klim naar de burcht zijn schoenen met grip handiger dan sneakers.

Accommodatie in Samobor

Het aanbod is klein, want de meeste bezoekers vertrekken dezelfde dag weer. Je vindt een paar hotels in en rond het centrum, een handvol pensions en verder vooral appartementen en privékamers. De prijzen liggen duidelijk onder die van Zagreb, en dat is voor sommige reizigers precies de reden om hier te slapen en de hoofdstad met de bus te doen. Wil je alles te voet doen, kies dan iets binnen tien minuten van het plein. Zoek je rust, dan kijk je richting de heuvels.

Eten en drinken in Samobor

De keuken is continentaal Kroatisch, dus stevig en op vlees gericht, met invloeden uit het aangrenzende Slovenië. Rond het plein zit een rij restaurants en banketbakkerijen die het hele jaar draaien. Een paar dingen om te proberen:

• Samoborska kremsnita, de warme custardtaart tussen bladerdeeg waar de stad om bekendstaat.
• Samoborska salama, een gedroogde worst met knoflook en peper, dun gesneden bij een borrel.
• Mustarda, de zoete mosterd van mosterdzaad en druivenmost, bij vlees en kaas.
• Bermet, de lokale gekruide wijn, als aperitief of bij het dessert.
• Cesnjovka, de knoflookworst van de grill, met mosterd en brood erbij.
• Strukli, deegflappen met verse kaas, het comfortgerecht van deze streek.
• Boekweitgerechten uit Rude, in de dorpsherbergen bij het natuurpark.

Dagtrips vanuit Samobor

Samobor ligt zo dicht bij Zagreb dat de dagtrips vaak andersom werken. Toch heb je vanuit hier in elke richting binnen een uur iets te doen.

Zagreb

De hoofdstad ligt 25 kilometer naar het oosten, met bussen die de hele dag rijden. Zagreb combineert een middeleeuwse bovenstad op de heuvel met een negentiende-eeuwse benedenstad vol pleinen, musea en terrassen, en de markt Dolac is een bezoek op zichzelf waard. Reken op minstens een volle dag. In Samobor slapen en Zagreb overdag doen is een goedkopere combinatie. Zagreb

Karlovac

Ruim veertig kilometer naar het zuiden, drie kwartier rijden, ligt Karlovac, aangelegd in 1579 als zeshoekige stervormige vestingstad. Dat grondplan, de Zvijezda, zie je op een plattegrond meteen terug en je loopt de groene ring eromheen in een half uur. Verder vind je er kasteel Dubovac en het zoetwateraquarium Aquatika. Handig als je daarna door wilt naar Plitvice of de kust. Karlovac

Natuurpark Zumberak en de Sloveense grens

Ten westen ligt het natuurpark, met wandel- en fietsroutes, het mijndorp Rude en dorpsherbergen om te lunchen. Je bent er in een kwartier. De Sloveense grens ligt op vijf kilometer, dus rijd gerust door: aan de andere kant liggen wijndorpen, kuuroorden en binnen een uur Ljubljana.

Tot slot

Samobor vraagt niet om je vakantie, alleen om je zondag. En dat is precies waarom het werkt. Je krijgt een driehoekig plein met een beek erdoorheen, een burchtruïne in het bos op een kwartier klimmen, een taart waar de stad zijn naam aan ontleent en heuvels vol wandelpaden. Daarbij de gekruide wijn, de mosterd en in februari een carnaval dat bijna twee eeuwen teruggaat. Zit je in Zagreb en heb je een ochtend over, stap dan op de bus.

Veelgestelde vragen over Samobor