Ontdek de beste bezienswaardigheden in Pula

Pula ligt op de zuidpunt van het Istrische schiereiland, in het noordwesten van Kroatie. Het is de grootste stad van Istrie en je ziet er het Romeinse verleden op bijna elke straathoek terug. Midden in de stad staat een amfitheater dat tot de best bewaarde ter wereld hoort, met tempels, poorten en een Venetiaans kasteel op wandelafstand. Hieronder de tien plekken die je echt gezien moet hebben, met praktische details erbij.

Inleiding tot Pula

Pula is een stad waar je niet naar geschiedenis hoeft te zoeken, want die staat gewoon tussen de gewone gebouwen. Je loopt langs een supermarkt, slaat een hoek om en kijkt tegen een tweeduizend jaar oude arena aan. Het is geen openluchtmuseum, maar een werkende havenstad. De oude kern is compact: het Romeinse hart met de Arena, het Forum en de poorten loop je in een uurtje door, dus je kunt rustig de tijd nemen. En je zit er nooit ver van het water, met zwemplekken ten zuiden van de stad en het natuurpark Kaap Kamenjak op een halfuurtje rijden.

Geschiedenis van Pula

De geschiedenis van Pula gaat terug tot ver voor de Romeinen. Op de heuvels rond de stad woonden al in de prehistorie mensen in versterkte nederzettingen, de zogeheten castellieri. Volgens de overlevering werd de plek gesticht door de Kolchiers die Jason en de Argonauten achtervolgden. Echt grote betekenis kreeg Pula pas onder Rome: vanaf de eerste eeuw voor onze jaartelling groeide het uit tot een belangrijke kolonie. In die bloeiperiode verrezen het amfitheater, de tempels aan het Forum en de stadspoorten, en had de stad met tienduizenden inwoners een aquaduct en een theater. Veel van wat je vandaag bezoekt, stamt uit precies die eeuwen.

Na de val van Rome wisselde Pula vaak van heerser, van Byzantijnen tot Franken, maar het stempel dat je nu het sterkst terugziet is dat van Venetie. Vanaf de late middeleeuwen versterkte de Venetiaanse republiek de centrale heuvel met het sterrenvormige kasteel dat er nog staat, en werden stenen uit de oude monumenten hergebruikt. In de negentiende eeuw maakte de Oostenrijks-Hongaarse monarchie van Pula haar belangrijkste marinehaven; de scheepswerf Uljanik werd in 1856 gesticht. Na de Eerste Wereldoorlog hoorde de stad bij Italie, na de Tweede Wereldoorlog kwam ze bij Joegoslavie en sinds 1991 bij het onafhankelijke Kroatie.

De top 10 bezienswaardigheden in Pula

Arena van Pula (Romeins amfitheater)

De Arena is het hoogtepunt van Pula en het eerste wat je wilt zien. Dit amfitheater werd gebouwd tussen ongeveer 27 voor en 68 na onze jaartelling, grotendeels onder keizer Vespasianus, en bood plaats aan zo’n 20.000 toeschouwers. Het is opgetrokken uit lokale kalksteen en hoort bij de zes grootste bewaarde Romeinse amfitheaters ter wereld. De buitenring staat nog vrijwel compleet overeind, met drie verdiepingen aan bogen.

Van buiten is hij al imposant, maar je moet naar binnen om de schaal te voelen. Onder de arenavloer lopen gangen waar de gladiatoren en de dieren werden klaargemaakt; daar zit nu een tentoonstelling over de wijn- en olijfolieproductie in het oude Istrie. ’s Zomers leeft de Arena op met concerten, opera en film. Ga overdag vroeg, want rond het middaguur staat het vol en is er weinig schaduw.

Bezoekdetails: ingang aan de noordkant aan de Flavijska. Ticket ter plekke of vooraf; in de zomer staat hier op piekmomenten een rij.

Augustustempel (Augustov hram)

Aan het Forum, het oude stadsplein, staat de Augustustempel. Dit tempeltje werd opgericht tussen 2 voor en 14 na onze jaartelling en was gewijd aan keizer Augustus en de godin Roma. Het is een sierlijk Romeins bouwwerk met een voorportiek van slanke Korinthische zuilen en een hoog fronton. In de loop van de tijd diende het als kerk en als graanopslag, en tijdens een bombardement in de Tweede Wereldoorlog werd het zwaar beschadigd; wat je nu ziet, is grotendeels herbouwd met de originele stenen.

Het Forum is nog altijd het centrale plein, met terrasjes eromheen. Naast de tempel staat het oude stadhuis, dat een tweede Romeinse tempel deels in zijn muren heeft opgenomen. Ga er aan het begin van de avond zitten met een drankje, dan kleurt het licht op de tempelgevel warm.

Bezoekdetails: aan het Forum, op loopafstand van de Arena. De tempel is tegen een kleine vergoeding van binnen te bekijken; het plein is altijd vrij toegankelijk.

Triomfboog van de Sergii (Slavoluk Sergijevaca)

Aan de rand van de oude binnenstad staat de Triomfboog van de Sergii, lokaal bekend als Zlatna Vrata of Gouden Poort. De boog dateert van ongeveer 29 tot 27 voor onze jaartelling en werd opgericht ter ere van drie leden van de invloedrijke familie Sergii. Hij is rijk versierd met reliefs van wapenrustingen, slingers en gevleugelde figuren, en heeft door de eeuwen kunstenaars geinspireerd, onder wie Michelangelo, die er schetsen van zou hebben gemaakt.

Vlak naast de boog stond ooit het huis van de Ierse schrijver James Joyce, die rond 1904 een tijdje in Pula woonde en lesgaf; om de hoek staat een standbeeldje van hem op een terras. Door de boog loop je de levendige winkelstraat Sergijevaca in, die naar het Forum voert. Een logisch beginpunt voor een wandeling door de oude stad.

Bezoekdetails: aan het Portarataplein, vrij toegankelijk dag en nacht. Vormt de natuurlijke ingang tot de oude binnenstad.

Kasteel van Pula (Kaštel)

Boven op de centrale heuvel staat de Kastel, het kasteel dat de Venetianen in de zeventiende eeuw bouwden. Het is een sterrenvormige vesting met vier hoekbastions, aangelegd om de haven en de stad te verdedigen. De heuvel was al sinds de prehistorie en de Romeinse tijd de centrale verdedigingsplek. Tegenwoordig zit er het Historisch en Maritiem Museum van Istrie, met wapens, scheepsmodellen en voorwerpen uit de Romeinse tot de Oostenrijks-Hongaarse tijd.

De echte reden om naar boven te klimmen is het uitzicht. Vanaf de wallen kijk je over de daken van de oude stad, de Arena en de haven met de werfkranen. Het is een korte maar wat steile klim via trappen en steegjes; ga tegen het einde van de middag voor het mooiste licht.

Bezoekdetails: bovenop de heuvel in het centrum, te voet bereikbaar via trappen. Toegang met een museumticket; het uitzicht vanaf de wallen alleen is dat al waard.

Kaap Kamenjak (Rt Kamenjak)

Op zo’n dertig minuten rijden ten zuiden van Pula ligt Kaap Kamenjak, op het schiereiland Premantura. Dit beschermde natuurpark is het zuidelijkste punt van Istrie en bestaat uit een ruige, grotendeels onbebouwde kuststrook met circa dertig baaien en honderden plantensoorten. Het water is er helder en de baaitjes zijn rotsig of begroeid met laag struikgewas. Je rijdt of fietst over onverharde paden langs de kust en zoekt zelf een baai uit om in te zwemmen.

Er groeien zeldzame orchideeen en je kunt er duiken en snorkelen. Neem genoeg water, schaduw en eten mee, want voorzieningen zijn beperkt, en waterschoenen zijn handig vanwege de rotsbodem. Ga vroeg op de dag of buiten het hoogseizoen, want op een hete zomerdag wordt het bij de bekendste baaien aardig druk.

Bezoekdetails: ingang bij het dorp Premantura, toegang per auto of fiets tegen een dagtarief. Geen of beperkte horeca, neem proviand mee.

Zerostrasse tunnels

Onder het centrum van Pula loopt een uitgebreid stelsel van tunnels, bekend als de Zerostrasse. Ze werden tijdens de Eerste Wereldoorlog uitgehakt om de bevolking te beschermen tegen luchtaanvallen en om munitie en voorraden op te slaan. De gangen liepen onder vrijwel de hele stad en konden duizenden mensen onderdak bieden. Een deel ervan is nu te bezoeken.

Prettig, vooral in de zomer, is de constante temperatuur van rond de vijftien tot achttien graden; als het buiten broeit, is het hierbeneden aangenaam koel. Je loopt door halfdonkere gangen met tentoonstellingen over de stadsgeschiedenis. Het is een rustige attractie, mooi te combineren met de klim naar het kasteel, want sommige uitgangen liggen vlak bij de heuvel.

Bezoekdetails: verschillende ingangen verspreid door het centrum, onder meer nabij de Kastel. Tegen een kleine vergoeding te bezoeken; aangenaam koel op warme dagen.

Twin Gate (Porta Gemina)

De Twin Gate, in het Latijn Porta Gemina, is een van de oude Romeinse stadspoorten van Pula. Hij dateert uit de tweede of derde eeuw van onze jaartelling en dankt zijn naam aan de twee naast elkaar liggende bogen. Het is een van de best bewaarde poorten van de stad en geeft een goed beeld van hoe de Romeinse omwalling er ooit uitzag.

De poort staat aan de rand van de oude stad, vlak bij het Archeologisch Museum van Istrie en de kasteelheuvel. Vlak erachter liggen restanten van de oude stadsmuur en een klein Romeins theater dat tegen de heuvel aan is gebouwd. Een rustige hoek vol antieke sporen die veel haastige bezoekers overslaan.

Bezoekdetails: aan de Carrarinastraat, vrij toegankelijk. Mooi te combineren met het Archeologisch Museum en het Romeinse theatertje erachter.

Vloermozaïek De bestraffing van Dirke

Verstopt achter een gewoon woonblok in het centrum ligt een van de mooiste verrassingen van Pula, een Romeins vloermozaiek van ongeveer 65 vierkante meter. Het stamt uit de tweede of derde eeuw en kwam pas tevoorschijn nadat bombardementen in de Tweede Wereldoorlog de bovenliggende bebouwing hadden verwoest. Onder het puin lag het vrijwel ongeschonden.

Het middenpaneel toont de straf van Dirke, die volgens de mythe door de zonen van Antiope werd vastgebonden aan een wilde stier. Rondom lopen geometrische en florale motieven, opgebouwd uit kleine gekleurde steentjes, met nog verrassend goed bewaarde kleuren. Het mozaiek ligt gratis en afgeschermd achter een hekwerk vlak bij de winkelstraat; veel mensen lopen er pal langs zonder het te zien.

Bezoekdetails: in een binnenterrein nabij de Sergijevacastraat, vrij toegankelijk. Let op de bordjes, want de plek is makkelijk over het hoofd te zien.

Kathedraal van de Hemelvaart van Maria

Aan de waterkant, even ten westen van het Forum, staat de Kathedraal van de Hemelvaart van Maria. De kerk gaat in oorsprong terug tot de vierde eeuw en is in de loop van de eeuwen meermaals verbouwd. In de vloer bewaart ze mozaiekfragmenten uit de vijfde en zesde eeuw, restanten van veel oudere kerkgebouwen op dezelfde plek. Het interieur is rustig en sober, met oude grafstenen en een laatantieke sarcofaag.

Naast de kerk staat de vrijstaande klokkentoren, die in 1707 werd gebouwd. Voor de bouw gebruikte men stenen die uit de Arena kwamen, een vorm van hergebruik die toen heel gewoon was; zo is een stukje van het amfitheater letterlijk in de kerktoren terechtgekomen. De kerk is nog volop in gebruik, dus soms moet je een viering afwachten voordat je naar binnen kunt.

Bezoekdetails: aan de Kandlerstraat bij de haven. Kerk meestal vrij toegankelijk buiten de vieringen; gepaste kleding gewenst.

Lighting Giants (verlichte werfkranen Uljanik)

Aan de overkant van de haven staan de enorme kranen van de scheepswerf Uljanik, die in 1856 werd gesticht en lang de motor van de Pulaanse economie was. Sinds 2014 zijn die kranen na zonsondergang een attractie op zich, dankzij een lichtinstallatie van de Kroatische lichtontwerper Dean Skira. Onder de naam Lighting Giants kleuren de stalen reuzen ’s avonds op in wisselende tinten.

Het ontwerp werkt met meer dan 16.000 kleurencombinaties, die zich in het water van de baai weerspiegelen. Op vaste tijden in de avond zijn er korte voorstellingen. Je bekijkt het schouwspel het beste vanaf de waterkant of vanaf een hoger punt zoals de kasteelwallen, met een drankje op een terras aan de haven. Een leuke, gratis afsluiting van een dag.

Bezoekdetails: zichtbaar vanaf de hele havenkant na het donker. Gratis te bewonderen; de geprogrammeerde shows op vaste avondtijden zijn het mooist.

Reistips voor Pula

Beste reistijd

Mei, juni en september zijn het prettigst voor een bezoek: warm genoeg om te zwemmen, maar zonder de topdrukte van juli en augustus. Kom je toch in de hoogzomer, plan de monumenten dan vroeg in de ochtend en bewaar het strand voor de middag.

Hoe kom je er

De luchthaven Pula (PUY) ligt maar een kilometer of zes ten noordoosten van de stad; er rijdt een shuttle op de vluchten en er staan taxis. Met de auto kom je via de Istrische hoofdwegen vlot de stad in, en Istrie ligt dicht tegen Italie en Slovenie aan. Vanuit andere Kroatische steden rijden er bussen. Binnen de oude stad verken je alles te voet.

Wil je niet gaan zoeken naar vervoer, boek dan vooraf een transfer of taxi vanaf de luchthaven.

Praktisch

De oude kern is grotendeels autovrij en kent een paar trappen en hellingen, dus gemakkelijke schoenen zijn fijn. Parkeren vlak bij de Arena is in het seizoen lastig en aan de prijs; parkeer wat verder weg en loop het laatste stukje. Pinnen kan vrijwel overal, de munt is de euro. Neem in de zomer water en zonnebescherming mee, want schaduw is rond de monumenten beperkt, en voor de stranden zijn waterschoenen handig vanwege de rots- en kiezelbodem.

Accommodatie in Pula

Pula heeft een breed aanbod, van hotels en appartementen in en rond het centrum tot grotere vakantieresorts iets buiten de stad. Wil je de monumenten op loopafstand, zoek dan iets in de oude binnenstad. Voor strand en wat meer ruimte kun je terecht op de schiereilanden ten zuiden van de stad, zoals Verudela, of rustiger richting Premantura bij Kaap Kamenjak. Boek in het hoogseizoen op tijd, want de fijnste plekken zijn dan snel vol.

Eten en drinken in Pula

De keuken van Istrie leunt sterk op het binnenland, met truffels, wild en olijfolie, naast verse vis uit de Adriatische Zee, en heeft een Italiaanse inslag. Rond het Forum vind je terrasjes, maar loop een paar steegjes verder voor zaakjes waar de locals ook eten. Een glas Istrische malvazija of teran past er goed bij. Een paar dingen die je geproefd moet hebben:

• Fuzi met truffel, handgerolde pasta met geschaafde truffel uit het Istrische binnenland.
• Verse vis of zeevruchten van de grill, simpel bereid met olijfolie en citroen.
• Maneštra, een stevige Istrische bonen- en groentesoep, vaak met gerookt vlees.
• Boškarin, gerechten van het lokale Istrische rund, bijvoorbeeld gestoofd of als carpaccio.

Dagtrips vanuit Pula

Brijuni-archipel

Voor de kust ten noordwesten van Pula ligt het Brijuni-archipel, een groep eilanden die samen een nationaal park vormen. Het grootste eiland was ooit de zomerresidentie van de Joegoslavische president Tito, die er buitenlandse gasten ontving. Je gaat met de boot vanaf het kustplaatsje Fazana en verkent het eiland te voet, per fiets of met een toeristentreintje. Er zijn Romeinse en Byzantijnse resten, een klein safaripark en versteende dinosporen langs de kust. Reken op een halve tot hele dag en boek de boot in het seizoen vooraf.

Rovinj

Een halfuur tot drie kwartier rijden ten noorden van Pula ligt Rovinj, misschien wel het fotogeniekste stadje van Istrie. De oude stad ligt op een schiereilandje, met smalle straatjes die omhoog kronkelen naar de kerk van de heilige Eufemia op de top. Je dwaalt er door steegjes vol kunstgaleries en strijkt neer op een terrasje aan het water. Een fijne uitstap voor een halve of hele dag.

Het Istrische binnenland

Wie het kustbeeld even wil verruilen voor heuvels, rijdt het Istrische binnenland in. Daar liggen middeleeuwse heuveldorpjes als Motovun, Grožnjan en Buzet, met wijngaarden en olijfgaarden die soms aan Toscane doen denken. Dit is het truffelgebied van Istrie, dus combineer een wandeling door zo’n stadje met een lunch waarin truffel de hoofdrol speelt. Met een huurauto rijg je in een dag een paar dorpjes aan elkaar; openbaar vervoer is er mager.

Poreč

Zo’n zestig kilometer naar het noorden langs de westkust, goed een uur rijden, ligt Poreč. Het stadje is vooral bekend om de Eufrasius-basiliek met haar schitterende Byzantijnse mozaieken, die op de werelderfgoedlijst staat. Je vindt er ook een goed bewaard Romeins stratenplan, en voor de haven ligt het eilandje Sveti Nikola waar je met een bootje naartoe kunt. Een prettige uitstap voor een halve of hele dag.

Motovun

Ruim een uur het binnenland in ligt Motovun, een heuveldorp dat op een top boven het Mirna-dal uittorent. Je loopt over de oude stadsmuren met uitzicht over de wijngaarden, en het dorp is bekend om zijn truffelbossen en de wijn die eromheen groeit. Een mooie stop als je het binnenland induikt.

Conclusie

Pula stopt een hoop Romeinse monumenten in een paar straten en houdt tegelijk de ontspannen sfeer van een Istrische havenstad. De Arena, het Forum met de Augustustempel en de oude poorten geven je de antieke geschiedenis op loopafstand, terwijl het Venetiaanse kasteel en de verlichte werfkranen latere lagen toevoegen. Begin vroeg bij de monumenten en bewaar de middag voor het water bij Kaap Kamenjak of een uitstap naar de Brijuni-eilanden. Voor mij is Pula veel meer dan een tussenstop op weg naar het strand.

Veelgestelde vragen