Ontdek de beste bezienswaardigheden in Pazin

Pazin ligt precies in het midden van Istrië, het groene schiereiland in het noordwesten van Kroatië, en is het bestuurscentrum van de regio. In de gemeente wonen ruim 8.000 mensen, in de stad zelf ongeveer 4.000, en Pazin staat vooral bekend om twee dingen die vlak naast elkaar liggen: het grootste middeleeuwse kasteel van Istrië en de karstkloof waar de rivier de Pazinčica in verdwijnt. Die combinatie van een burcht op een rotsrand en een gat van honderd meter diep eronder heeft ooit Jules Verne geïnspireerd, en dat merk je nog steeds in de stad.

Inleiding tot Pazin

Bijna alles wat je over Istrië hoort, gaat over de kust. Poreč, Rovinj, Pula en Umag zijn prachtig, en in juli en augustus ook goed gevuld. Pazin is anders. Geen zee en geen boulevard, wel een gewone Kroatische stad waar mensen werken en boodschappen doen, met een kasteel dat je in twintig minuten binnenloopt en een kloof waar je vanaf de rand zo in kijkt.

Het grote voordeel is de ligging. Vanuit het hart van het schiereiland bereik je vrijwel elke Istrische bestemming binnen een uur, en overnachten kost hier minder dan aan zee.

Mijn tip: begin bij de kloof en niet bij het kasteel. Loop eerst het pad langs de rand, kijk omhoog naar de burcht die daar op de rots balanceert en daal een stuk af richting de grotopeningen. Ga daarna pas naar binnen. Je kijkt dan vanaf de kasteelmuur naar beneden op iets waar je zelf net hebt gestaan, en dat werkt beter dan andersom.

Geschiedenis van Pazin

De eerste geschreven vermelding van Pazin dateert uit 983, toen keizer Otto II de burcht schonk aan de bisschop van Poreč. De plek was toen al logisch gekozen: een rotspunt boven een onbegaanbare kloof, van drie kanten vanzelf beschermd. Wie de burcht had, had het binnenland in handen.

Vanaf de dertiende eeuw werd Pazin het centrum van het graafschap Istrië, dat later onder de Habsburgers viel. Dat is een bijzonderheid, want het grootste deel van het schiereiland hoorde eeuwenlang bij Venetië. De grens liep dwars door de streek en Pazin lag aan de Habsburgse kant. Daardoor kreeg de stad een ander karakter dan de kustplaatsen: minder loggia’s en gevleugelde leeuwen, meer bestuur.

In de negentiende eeuw kwam de spoorlijn van Pula naar Divača langs Pazin, en dat maakte de stad tot knooppunt van het binnenland. Na de Eerste Wereldoorlog hoorde Istrië bij Italië en heette de stad Pisino. Pas na 1945 werd het gebied Joegoslavisch en later Kroatisch. Pazin speelde daarbij een rol die het nog altijd met trots noemt: in september 1943 werd hier besloten dat Istrië zich bij Kroatië zou aansluiten. Tegenwoordig is de stad de zetel van de regio Istrië, met de provinciale diensten en het gerechtsgebouw.

Top 10 bezienswaardigheden in Pazin

Het kasteel van Pazin (Kaštel)

Het kasteel is de grootste en best bewaarde middeleeuwse burcht van heel Istrië, en de ligging maakt het verschil. De muren staan pal op de rand van de kloof, zodat de rots aan die kant gewoon doorloopt in het metselwerk. Van beneden af gezien lijkt het gebouw uit de rotswand te groeien. De eerste vermelding stamt uit 983, en in de eeuwen daarna is er telkens aan gebouwd en verbouwd, dus je ziet lagen uit verschillende periodes door elkaar.

Binnen kom je in een ruime binnenhof met een put en houten galerijen langs de gevels. Vanaf de muren aan de kloofzijde kijk je recht de diepte in, en dan begrijp je waarom Verne hier een ontsnapping situeerde. Ook in het hoogseizoen blijft het er rustig.

Bezoekdetails: betaalde entree, hetzelfde ticket geeft toegang tot de musea in het complex; reken op een uur inclusief binnenhof en muren.

Het Etnografisch Museum van Istrië

In het kasteel zit sinds 1962 het Etnografisch Museum van Istrië, met zo’n 7.500 voorwerpen over het leven op het Istrische platteland. Je ziet klederdracht, weefgetouwen, landbouwgereedschap, aardewerk en een compleet ingerichte oude keuken met een open haard in het midden. De collectie gaat pas leven als je bedenkt hoe recent dit nog dagelijks gebruik was in de dorpen hier.

In hetzelfde complex zit ook het stadsmuseum van Pazin, dat het verhaal van de burcht en de stad vertelt. Vooral de afdeling over ambachten is sterk: klompenmakers, smeden en molenaars, beroepen die hier tot ver in de twintigste eeuw bestonden.

Bezoekdetails: in het kasteel, gecombineerd ticket met het stadsmuseum; buiten het hoogseizoen kortere openingstijden, check vooraf.

Pazinska jama, de kloof van Pazin

Aan de voet van het kasteel houdt de grond op. De Pazinska jama is een karstkloof van ongeveer vijfhonderd meter lang en honderd meter diep, waar de rivier de Pazinčica in stort en vervolgens ondergronds verdwijnt in het kalksteen. Waar dat water weer bovenkomt, was lang een raadsel. Het blijkt onder de heuvels door te lopen naar het dal van de Raša.

Langs de rand loopt een wandelpad met uitkijkpunten, en een deel daarvan daalt af naar de bodem en de grotopeningen. Beneden is het koel en vochtig, ook op een hete zomerdag, en het water weerkaatst tegen de wanden. Draag schoenen met grip, want de stenen zijn glad.

Bezoekdetails: het pad langs de rand is vrij toegankelijk; voor de grotten zelf ga je met een gids, boek dat vooraf bij een lokale aanbieder.

De zipline over de kloof

Wil je de kloof niet van bovenaf bekijken maar oversteken, dan doe je de zipline. Er hangen twee lijnen van 220 en 280 meter over de Pazinska jama, op tachtig tot honderd meter boven de bodem. Je start aan de ene kant, hangt in het harnas en scheert in een paar seconden over de afgrond, met het kasteel in je ooghoek.

Het klinkt heftiger dan het is. Je krijgt uitleg, een check van je uitrusting en een begeleider aan beide kanten. Het seizoen loopt van begin mei tot eind september. Er gelden leeftijds- en gewichtsgrenzen, dus kijk dat na als je met kinderen komt, en reserveer in juli en augustus een dag vooruit.

Bezoekdetails: open van begin mei tot eind september, twee lijnen van 220 en 280 meter; vooraf boeken aangeraden, let op leeftijds- en gewichtsgrenzen.

Jules Verne en Mathias Sandorf

Pazin heeft een beroemde bezoeker die er nooit is geweest. In de roman Mathias Sandorf uit 1885 laat Jules Verne zijn held uit het kasteel van Pazin ontsnappen, waarna die langs de muur naar beneden klimt, in de Pazinčica belandt en door de ondergrondse rivier wordt meegesleurd. Hij werkte met de beschrijvingen van zijn vriend Charles Yriarte en kende de kloof dus alleen van horen zeggen.

De stad heeft daar iets moois van gemaakt. Er loopt een Jules Verne-route door het centrum, met bordjes op de plekken uit het boek, en jaarlijks zijn er Jules Verne-dagen met voorstellingen en activiteiten voor kinderen. Een leuke manier om de stad te bekijken, zeker met jonge reizigers.

Bezoekdetails: de route loopt door het centrum en langs de kloof, vrij toegankelijk; de Jules Verne-dagen vinden jaarlijks plaats, kijk de actuele data na bij de toeristische dienst.

Zarečki krov

Een paar kilometer buiten Pazin stroomt de Pazinčica over een rotsrand van een meter of tien naar beneden, in een brede poel met een hoefijzervorm. Dat is Zarečki krov, en het is een van de fijnste zwemplekken van het Istrische binnenland. Achter het gordijn van water zit een overhangende rots, zodat je er letterlijk onderdoor kunt lopen. De naam betekent dan ook dak.

In de zomer staat het water laag genoeg om er rustig in te zwemmen, en langs de kant liggen platte stenen om op te drogen. Fris blijft het, ook in augustus. Je parkeert bij het dorpje Zarečje en loopt het laatste stuk naar beneden, een kwartiertje. Neem waterschoenen mee, want de bodem is steenachtig.

Bezoekdetails: gratis en vrij toegankelijk, ongeveer vier kilometer buiten Pazin; laatste stuk te voet, reken op een half uur wandelen heen en terug.

Beram en de kerk Sveta Marija na Škrilinah

Vijf kilometer ten noordwesten van Pazin ligt het dorp Beram, en even buiten dat dorp staat een klein kerkje met de belangrijkste fresco’s van Istrië. Sveta Marija na Škrilinah werd in 1474 beschilderd door de werkplaats van meester Vincent van Kastav, en de binnenmuren zitten van onder tot boven vol met taferelen uit het leven van Maria en Christus.

Het beroemdst is de Dodendans op de westmuur: een lange stoet waarin skeletten de paus, de bisschop, de koning en de bedelaar meevoeren, allemaal even hard. Dat thema kom je in Midden-Europa vaker tegen, maar zelden zo compleet bewaard. De kerk zit op slot. De sleutel ligt bij een beheerder in het dorp, die met je meeloopt. Regel dat vooraf even telefonisch, en een kleine bijdrage is gebruikelijk.

Bezoekdetails: de sleutel haal je in het dorp Beram, bel bij voorkeur vooraf; kleine bijdrage gebruikelijk, reken op een half uur ter plekke.

Sveti Petar u Šumi

Ten zuiden van Pazin ligt Sveti Petar u Šumi, wat zoveel betekent als Sint-Pieter in het bos. Het dorp is genoemd naar het klooster dat er staat, en dat klooster is de reden om te komen. Er woonden eerst benedictijnen en vanaf de vijftiende eeuw paulijnen, een orde die in Kroatië veel invloed had.

Het mooiste onderdeel is de kruisgang in renaissancestijl, met een dubbele rij zuilen rond een stille binnentuin. De kloosterkerk is barok ingericht, met een orgel dat nog voor concerten wordt gebruikt. Je bent er in een half uur rond, een goede stop op een rit naar het zuiden.

Bezoekdetails: ongeveer 11 kilometer ten zuiden van Pazin; het klooster is bewoond, dus openstelling wisselt, informeer vooraf en houd rekening met de diensten.

De Sint-Nicolaaskerk in Pazin

Midden in het centrum van Pazin, op een paar minuten van het kasteel, staat de Sint-Nicolaaskerk. Van buiten is het een tamelijk sober gebouw met een losse klokkentoren, en veel bezoekers lopen er zo langs. Binnen zit de verrassing.

Het presbyterium is gotisch, met een stergewelf op één centrale zuil, en de gewelfvlakken zitten vol fresco’s uit de vijftiende eeuw. Je ziet taferelen uit het scheppingsverhaal en het Oude Testament, in heldere kleuren die opvallend goed bewaard zijn. Voor een stadskerk in een plaats van deze omvang is dat veel. De rest van het interieur is later barok verbouwd.

Bezoekdetails: in het centrum op loopafstand van het kasteel; open rond de diensten en wisselend daarbuiten, bedekkende kleding gewenst.

Svetvinčenat en het Grimani-kasteel

Ongeveer een half uur naar het zuiden ligt Svetvinčenat, een dorp met een van de gaafste renaissancepleinen van Istrië. Het plein is ruim, vlak en aan alle kanten omsloten, met een kerk aan de ene kant en een kasteel aan de andere. Zoiets vind je in deze streek nergens anders zo compleet bij elkaar.

Het Grimani-kasteel is een vierkante burcht met hoektorens rond een grote binnenplaats, genoemd naar de Venetiaanse familie die het in de zestiende eeuw liet verbouwen. In de zomer wordt de binnenplaats gebruikt voor voorstellingen, en dan zit je met het kasteel om je heen naar toneel te kijken. Het dorp heeft ook een minder vrolijke geschiedenis, want hier vonden in de zeventiende eeuw heksenprocessen plaats.

Bezoekdetails: ongeveer 30 minuten rijden ten zuiden van Pazin; kasteel betaalde entree in het seizoen, het plein is vrij toegankelijk.

Reistips voor Pazin

Hoe kom je er

Pazin ligt in het midden van Istrië en is daardoor van alle kanten snel te bereiken. Vanaf Luchthaven Pula (PUY) rijd je er in ongeveer 45 minuten naartoe, vanaf Poreč en Rovinj in drie kwartier, vanaf Rijeka in een uur. Anders dan de meeste plaatsen in het binnenland kun je hier ook prima zonder auto komen. Pazin ligt aan de enige spoorlijn van Istrië, die van Pula naar Divača in Slovenië, met een station op loopafstand. Het busstation ligt eveneens centraal, met verbindingen naar de kustplaatsen en naar Rijeka en Zagreb. Voor de dorpen en watervallen in de omgeving is een auto wel veel handiger.

Wil je vanaf het vliegveld zonder gedoe doorrijden naar je accommodatie, dan boek je vooraf een transfer.

Beste reistijd

Pazin ligt in het binnenland, dus de zomers zijn warmer en de winters kouder dan aan de kust. Mei, juni en september zijn de prettigste maanden: rond de 20 graden overdag, groene heuvels en weinig drukte. Juli en augustus zijn warm met gemiddeld 26 graden, en dan is de poel bij Zarečki krov een uitkomst. De zipline draait van begin mei tot eind september. In het najaar draait de streek om de truffel. De winter is met een graad of 6 fris, maar dan heb je het kasteel wel voor jezelf.

Handig om te weten

In Kroatië betaal je met de euro en pinnen kan vrijwel overal. Het centrum is compact en doe je te voet, maar de paden bij de kloof zijn steil en soms glad, dus draag stevige schoenen. Parkeren is hier goedkoop. Dit is geen toeristenstad, dus reken op gewone Kroatische openingstijden. Voor de kerk in Beram en het klooster in Sveti Petar u Šumi bel je beter even vooruit, en neem in de zomer badkleding mee voor de waterval.

Accommodatie in Pazin

Het aanbod is klein en daarmee ook betaalbaar. Je vindt een paar hotels, een handvol pensions en vooral appartementen en privékamers, in de stad en in de dorpen eromheen. Buiten het centrum liggen agriturismo’s en vakantiehuizen met een tuin en soms een zwembad, tegen prijzen waar je aan de kust een kamer voor krijgt. Wil je alles te voet doen, kies dan iets vlak bij het kasteel. Voor juli en augustus boek je vroeg, want het aanbod is beperkt.

Eten en drinken in Pazin

De keuken van het Istrische binnenland is stevig en zit vol met wat er in de bossen en op de akkers groeit. Je eet in een konoba, het traditionele eethuis, en de porties zijn royaal. Een paar dingen om te proberen:

• Fuži met truffel, handgerolde Istrische pasta met verse geschaafde truffel erover.
• Ombolo, varkenshaas uit de pan, vaak met aardappelen en gebakken groente.
• Maneštra, een hartige bonensoep met maïs, groente en soms gerookt vlees.
• Istrische prosciutto en schapenkaas als voorgerecht, met olijfolie uit de streek.
• Teran, de stevige donkere rode wijn van hier, of de frisse witte Malvazija.
• Rakija als afsluiter, meestal van eigen fruit of met kruiden op smaak gebracht.

Dagtrips vanuit Pazin

Vanuit het midden van het schiereiland ligt vrijwel heel Istrië binnen een uur rijden, de heuveldorpen net zo goed als de kust.

Motovun

Twintig kilometer naar het noordwesten ligt Motovun, het bekendste heuveldorp van Istrië, met intacte vestingmuren boven het Mirna-dal. Je loopt er over de wallen met uitzicht over de truffelbossen beneden. In het dal rond Livade zitten de truffelrestaurants en loopt de Parenzana, de fiets- en wandelroute over een oude spoorlijn. Ga in de late middag, als de dagbussen weer weg zijn. Motovun

Poreč

Ongeveer drie kwartier naar het westen ligt Poreč aan zee, met een oude binnenstad op een Romeins stratenplan en de Euphrasius-basiliek uit de zesde eeuw, die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. De mozaïeken daar zijn het bekijken waard. Rond de stad liggen stranden, dus je combineert cultuur met een middag zwemmen. Porec

Pula

Drie kwartier naar het zuiden ligt Pula, de grootste stad van Istrië, beroemd om het Romeinse amfitheater dat er nog vrijwel compleet staat. In de zomer zijn er concerten onder de bogen. Daaromheen vind je de Augustustempel, de Sergiusboog en een levendig centrum, en aan de zuidkant de stranden van Verudela. Pula

Rovinj

Rovinj ligt op drie kwartier naar het zuidwesten en is de fotogeniekste plaats van de Istrische kust. De oude stad ligt op een schiereiland, met hoge huizen die recht uit het water oprijzen en de klokkentoren van de Sint-Euphemiakerk als hoogste punt. Klim die toren op voor het uitzicht over de baai en de eilandjes. Kom vroeg of blijf tot de avond, want overdag is het er in het hoogseizoen behoorlijk vol. Rovinj

Tot slot

Pazin laat je een andere kant van Istrië zien. Geen zee en geen jachthaven, maar de grootste burcht van het schiereiland op de rand van een kloof van honderd meter diep, een museum vol met het gewone leven van vroeger, een waterval om in te zwemmen en een dorpskerk met een Dodendans op de muur. Tel daar de ligging bij op, met de hele kust en alle heuveldorpen binnen een uur, en je hebt een prettige en betaalbare uitvalsbasis. Rijd niet meteen door naar zee, maar loop eerst naar de rand van die kloof.

Veelgestelde vragen over Pazin