Ontdek de beste bezienswaardigheden in Novigrad

Novigrad ligt aan de westkust van Istrië, in het noordwesten van Kroatië, zo’n vijftien kilometer ten noorden van Poreč. Het historische centrum ligt op een klein schiereiland dat de Adriatische Zee in steekt, nog altijd omsloten door de oude stadsmuren en verdedigingstorens. In het Italiaans heet de plaats Cittanova, en die tweetalige sfeer proef je overal, want Istrië lag eeuwenlang onder Venetiaanse invloed. Het stadje is compact en ommuurd, met een levendige vissershaven en meer geschiedenis dan je bij zoiets kleins zou verwachten: onder de oude kathedraal ligt zelfs een van de weinige pre-Romaanse crypten van Kroatië. Het is rustiger dan buren als Poreč en Rovinj, en juist dat maakt het er zo prettig toeven.

Inleiding tot Novigrad

De meeste reizigers komen naar Novigrad voor de mix van zon, zee en een stadje dat nog echt aanvoelt. Je parkeert buiten de muren en loopt de poort door, en binnen wacht een wirwar van smalle stenen straatjes, pleintjes met terrasjes en de kade waar de vissersbootjes liggen. In een uurtje heb je de kern rond, al blijf je vanzelf langer plakken. Achter dat gezellige straatbeeld zit een verrassend verhaal: Novigrad was ooit een bisschopsstad met een eigen kathedraal, en dat zie je terug in de klokkentoren, de crypte en het lapidarium.

Mijn tip vooraf: bewaar het stadje voor het einde van de middag. Overdag ga je naar het strand of op pad naar Poreč, Rovinj of het binnenland, maar tegen zonsondergang komt Novigrad pas echt tot leven. Dan kleurt het licht de oude muren warm, gaan de terrassen aan de haven open en wandel je van de riva naar de Belveder om de zon in zee te zien zakken.

Geschiedenis van Novigrad

Al in de Romeinse tijd lag hier aan de monding van de rivier de Mirna een nederzetting, op een plek die goed te verdedigen was en dicht bij de zeeroutes lag. De naam betekent gewoon nieuwe stad, en het Italiaanse Cittanova zegt precies hetzelfde. In de vroege middeleeuwen groeide Novigrad uit tot de zetel van een bisdom. Uit die tijd stamt de voorganger van de huidige kerk, met de zeldzame pre-Romaanse crypte die tot vandaag bewaard is gebleven. Een eigen bisschop maakte van het kleine stadje een geestelijk en bestuurlijk centrum, en dat verklaart waarom je er meer erfgoed vindt dan de omvang doet vermoeden.

Vanaf de late middeleeuwen kwam Istrië steeds meer onder de Republiek Venetië, die eeuwenlang de dienst uitmaakte aan deze kust. De Venetianen versterkten het stadje met muren en torens, en veel van wat je nu ziet ademt die eeuwen: de loggia, de klokkentoren naar Venetiaans voorbeeld, het tweetalige karakter met Kroatisch en Italiaans naast elkaar. Lange tijd leefde Novigrad van de visserij, de wijnbouw en de olijfteelt. Het bisdom werd uiteindelijk opgeheven en de plaats zakte terug tot een rustig vissersstadje, tot het kusttoerisme in de twintigste eeuw voor een tweede leven zorgde. Buiten het seizoen valt Novigrad nog altijd terug in het kalme ritme van een Istrisch kustplaatsje.

De top 10 bezienswaardigheden in Novigrad

Oude stad op het schiereiland met stadsmuren

Je wandelt in Novigrad zo het historische schiereiland op, langs de middeleeuwse stadsmuren en verdedigingstorens die het knusse centrum omsluiten. Ooit lag de hele oude kern als een eiland in zee, met alleen een smalle verbinding naar het vasteland. Die ligging maakte het stadje goed te verdedigen, en de muren die de Venetianen optrokken staan voor een groot deel nog overeind.

Binnen de muren is Novigrad een klein doolhof van stenen straatjes, met pastelkleurige luiken, bloembakken en om de hoek steeds weer een glimp van de zee. Loop de muren aan de zeekant een keer helemaal af, dan zie je hoe het stadje en het water in elkaar overlopen. Het mooiste is het vroeg in de ochtend of tegen de avond, wanneer de oude stenen warm oplichten.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, dag en nacht; auto buiten de muren parkeren, centrum alleen te voet.

Kerk van Sint-Pelagius en Sint-Maximilianus

De kerk van Sint-Pelagius en Sint-Maximilianus is het belangrijkste monument van Novigrad en de voormalige kathedraal van het oude bisdom. Van buiten oogt de kerk ingetogen, maar onder de vloer schuilt de grote schat: je daalt af naar de crypte, een van de weinige pre-Romaanse crypten van heel Kroatië, met rijen zuiltjes die een sfeer van eeuwenoude rust ademen.

De kerk is in de loop van de eeuwen verbouwd, met een barok interieur boven de veel oudere onderbouw. Dat contrast maakt het bezoek juist zo leuk, want je stapt in een paar treden een paar eeuwen terug. Houd er rekening mee dat je schouders en knieën bedekt moeten zijn.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk tijdens openingstijden; bedekkende kleding gewenst, crypte onder de kerk.

Campanile (klokkentoren)

Naast de kerk staat de campanile, de hoge klokkentoren die het symbool van Novigrad is. Boven op de toren staat een beeld van Sint-Pelagius, de beschermheilige van de stad, dat als een windwijzer over de daken uitkijkt. De toren is duidelijk geïnspireerd op de beroemde campanile van San Marco in Venetië, en dat verraadt weer eens hoe sterk de Venetiaanse band met dit stadje was.

Vanaf vrijwel elk punt in de oude kern zie je de toren boven de huizen uitsteken, dus hij helpt je meteen om je te oriënteren. Overdag steekt hij scherp af tegen de blauwe lucht en de zee, ’s avonds is hij mooi uitgelicht. Combineer het bezoek gelijk met de crypte en het lapidarium ernaast.

Bezoekdetails: van buiten vrij te bekijken naast de kerk; mooiste licht in de late middag en ’s avonds uitgelicht.

Mandrač (oude vissershaven) en riva

In de oude vissershaven Mandrač liggen de bootjes te dobberen en ruik je de verse vis die zo de haventerrasjes op gaat. Deze kleine beschutte haven ligt tegen de oude stad aan en is al eeuwenlang de plek waar de vissers hun boten aanleggen. Vroeg in de ochtend zie je ze nog binnenkomen met de vangst, en een deel daarvan belandt diezelfde dag op je bord.

Langs de haven loopt de riva, de gezellige boulevard waar het leven van Novigrad zich afspeelt. Tegen de avond vullen de terrassen zich en wandelt half het stadje langs het water. Zoek een terras uit dat je bevalt en bestel de vis van de dag; wil je goedkoper uit zijn, kies dan een tentje net achter de eerste rij aan het water.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, dag en nacht; terrassen aan de haven zijn iets duurder dan een straat verderop.

Belveder en Gradska loža (stadsloggia aan zee)

De Belveder is de enige stadsloggia van Istrië die pal aan zee ligt, dus vanaf deze plek op de stadswal kijk je wijd over de Adriatische Zee. Een loggia is een open zuilengalerij waar de bewoners vroeger samenkwamen, recht spraken en handel dreven. Dat de loggia van Novigrad zo direct aan het water werd gebouwd, maakt hem uniek in de regio.

Het is de plek waar je vanzelf blijft hangen, met de wind van zee en het geluid van de golven onder je. Veel bezoekers komen hier speciaal voor de zonsondergang, want de galerij kijkt precies de goede kant op. Ga tegen het einde van de middag.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk aan de zeezijde van de oude stad; het mooiste uitzicht bij zonsondergang.

Gallerion maritiem museum

In het maritieme museum Gallerion bewonder je scheepsmodellen en spullen van de oude Oostenrijks-Hongaarse keizerlijke marine. Istrië had onder de Habsburgers een belangrijke rol in de scheepvaart, want de grote oorlogshaven Pula lag hier vlakbij. Dat verleden komt tot leven met nauwkeurig gebouwde modellen van oorlogsschepen, uniformen, instrumenten en oude foto’s.

Het is een compact en persoonlijk museum, opgezet door een verzamelaar met hart voor de maritieme geschiedenis van de regio. Voor wie van schepen en geschiedenis houdt is het een verrassend leuke stop, en ook met kinderen die van boten houden valt er genoeg te zien.

Bezoekdetails: entree tegen betaling; openingstijden vooral in het seizoen, in het oude centrum.

Muzej Lapidarium

Het Muzej Lapidarium is een modern museumpje naast de kerk dat tientallen stenen monumenten uit de Romeinse en middeleeuwse tijd bewaart. Bij verbouwingen en opgravingen kwamen door de jaren heen allerlei bewerkte stenen tevoorschijn, van Romeinse grafstenen tot fraai uitgehakte kerkfragmenten. Die verzameling kreeg hier een strak vormgegeven onderkomen.

Wandelend langs de vitrines en zuilen krijg je een goed beeld van hoe lang deze plek al bewoond is. Het vormt een logische aanvulling op de kerk en de crypte, want alles ligt op een steenworp van elkaar.

Bezoekdetails: entree tegen betaling; naast de kerk in de oude kern, goed te combineren met crypte en klokkentoren.

Rigo-paleis

Het barokke paleis van de graven Rigo uit 1770 laat zien hoe chic de Venetiaanse elite hier ooit woonde. De familie Rigo behoorde tot de gegoede klasse van Novigrad, en hun stadspaleis is een van de mooiste burgerlijke gebouwen binnen de muren. Aan de gevel met zijn sierlijke lijnen en ramen zie je meteen dat dit geen gewoon vissershuis was.

Het paleis laat zien hoe een klein stadje als Novigrad toch verbonden was met de rijkdom en smaak van Venetië. Het ligt aan een van de straatjes in de oude kern en is vooral van buiten te bewonderen.

Bezoekdetails: van buiten te bekijken in de oude kern; onderdeel van een wandeling langs de historische gebouwen.

Kustpromenade en stranden

Langs de kustpromenade vind je strandjes als Karpinjan, Sirena en Mareda, ideaal om even af te koelen in het heldere water. Vanaf de oude stad loopt een prettige route langs de zee, deels door de schaduw van pijnbomen, met onderweg steeds nieuwe plekjes om je handdoek neer te leggen. De stranden zijn hier vooral kiezel, rots en beton, zoals bijna overal aan deze kust.

Karpinjan ligt ten noorden van het centrum en is populair bij gezinnen, richting Mareda vind je meer ruimte en rustigere plekjes. Neem waterschoenen mee tegen de kiezels en de zee-egels, en zoek in de hoogzomer een plekje in de schaduw.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk langs de kustpromenade; ligbedden en parasols tegen betaling, waterschoenen aanbevolen.

Aquapark Istralandia

Net buiten Novigrad bij Brtonigla ligt het eerste waterpark van Kroatië, en nog altijd een van de grootste, met tientallen glijbanen voor een dagje spetteren. Istralandia heeft glijbanen in alle soorten en maten, van steile snelle banen tot rustige familieglijbanen, plus zwembaden, een lazy river en genoeg ligweide. Voor de allerkleinsten zijn er ondiepe baden met kleine glijbaantjes.

Het park ligt zo’n tien minuten rijden landinwaarts en is een klassieke uitstap voor een dag met kinderen. Koop je kaartje online voor je gaat, dat scheelt vaak in de prijs, en neem zonnebrand mee, want een groot deel van het park ligt in de volle zon.

Bezoekdetails: entree tegen betaling, online vaak voordeliger; bij Brtonigla, zo’n tien minuten rijden vanuit Novigrad, vooral open in het zomerseizoen.

Reistips voor Novigrad

Beste reistijd

De aangenaamste maanden zijn mei, juni en september: het water is warm genoeg om te zwemmen, de terrassen zitten vol en het is nog niet bloedheet. Juli en augustus zijn het drukst en duurst, met temperaturen die overdag ruim boven de dertig graden komen en een stadje dat gezellig vol staat. Zoek je juist die bruisende zomersfeer, dan is de hoogzomer je moment. April en oktober zijn rustiger en goedkoper, met zacht weer dat ideaal is om de oude kern en het binnenland te verkennen, al is zwemmen dan een gok.

Hoe kom je er

De dichtstbijzijnde luchthaven is Luchthaven Pula (PUY), op zo’n zeventig kilometer ten zuiden van Novigrad, ongeveer een uur rijden. Ook de vliegvelden van Triëst en Ljubljana liggen op redelijke afstand naar het noorden en zijn soms een alternatief. Vanaf Pula neem je een huurauto of de bus via Poreč, dat goed verbonden is met Novigrad. Het stadje ligt aan de kustweg en is per bus bereikbaar vanuit Poreč, Umag en Pula, en in de zomer rijden er meer verbindingen langs de kust. Wil je het jezelf makkelijk maken, dan boek je vooraf een transfer die je bij aankomst oppikt.

Praktisch

In Kroatië betaal je sinds 2023 met de euro, wat het rekenen makkelijk maakt. De oude kern is autovrij, dus je parkeert buiten de muren en gaat te voet verder; de straatjes zijn plaatselijk oneffen, dus draag schoenen met grip. Parkeren vlak bij het centrum kan in het hoogseizoen lastig en prijzig zijn, dus met een huurauto kies je het best een accommodatie met eigen parkeergelegenheid. Pinnen kan vrijwel overal. Voor de stranden zijn waterschoenen aan te raden, en neem in de zomer genoeg water mee als je op pad gaat.

Accommodatie in Novigrad

Slapen in Novigrad kan op veel manieren, want de plaats is helemaal ingericht op de gast. Je vindt er een paar grotere hotels en resorts aan de kust, talloze appartementen en privékamers, en enkele grote campings langs de zee. Wil je middenin de sfeer zitten, kies dan een plek in of vlak bij de oude kern. Zoek je meer rust en ruimte, dan zit je beter richting de stranden of net buiten het centrum, waar je vaak meer krijgt voor je geld en alsnog binnen een kwartier in de oude stad loopt. Boek in het hoogseizoen ruim van tevoren, want west-Istrië is geliefd en de leukste plekken zitten snel vol.

Eten en drinken in Novigrad

De Istrische keuken is een van de lekkerste van Kroatië, met verse vis van de kust en truffels, wild en wijn uit het groene binnenland. In Novigrad eet je in een konoba, het traditionele eethuis, waar de vangst van de dag en de streekproducten centraal staan. Ga voor de echte lokale gerechten, want juist die Istrische specialiteiten maken het verschil. Een paar dingen die je moet proberen:

• Fuži of pljukanci, huisgemaakte Istrische pasta, vaak met een saus van wild of met truffel.
• Verse truffel uit het binnenland rond de Mirna-vallei, geraspt over pasta, risotto of eieren.
• Istrische pršut, luchtgedroogde ham, samen met een stuk lokale schapenkaas.
• Verse vis en schaaldieren uit de haven, simpel gegrild met olijfolie en citroen.
• Maneštra, een stevige Istrische groente- en bonensoep voor de wat koelere dagen.
• Een glas Malvazija of Teran, de bekende witte en rode wijnen van Istrië, met een rakija als afsluiter.

Dagtrips vanuit Novigrad

Novigrad is een prima uitvalsbasis voor heel west-Istrië. In een straal van een uur reizen liggen oude kuststadjes, heuveldorpen en groene rivierdalen die elk een dag vullen.

Poreč

Een kwartier naar het zuiden ligt Porec, de bekendste stad van deze kust. Het pronkstuk is de Euphrasius-basiliek uit de zesde eeuw, met schitterende Byzantijnse mozaïeken die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staan. Daaromheen ligt een levendig oud centrum met Romeinse straten, terrasjes en winkeltjes. Poreč is drukker en groter dan Novigrad en met de bus of auto ben je er zo, in de zomer vaak ook per boot.

Rovinj

Iets verder naar het zuiden ligt Rovinj, misschien wel het meest gefotografeerde stadje van Istrië. De oude kern ligt op een schiereilandje, met hoge gekleurde huizen die recht uit het water lijken op te rijzen en de kerk van de Heilige Euphemia hoog op de top. Door de smalle steegjes klim je omhoog naar het uitzichtpunt, en beneden aan de haven vind je gezellige terrasjes. Een klassieke dagtrip, een uur rijden waard.

Motovun

Landinwaarts, op een heuvel boven de Mirna-vallei, troont Motovun, het bekendste heuveldorp van Istrië. Vanaf de oude stadsmuren kijk je wijd uit over de wijngaarden en de bossen waar de beroemde Istrische truffels vandaan komen. Het autovrije dorpje is klein maar sfeervol, met een steile klim naar boven die je beloont met een van de mooiste panorama’s van de streek. Combineer het met een truffelproeverij onderweg.

Limski kanal

Tussen Poreč en Rovinj snijdt de Limski kanal diep het land in, een smalle groene zeearm die aanvoelt als een fjord. Steile beboste hellingen lopen aan weerszijden omlaag naar het rustige water, waar mosselen en oesters worden gekweekt. Je kunt er met een boottochtje doorheen varen of vanaf een uitzichtpunt naar beneden kijken, en aan het water liggen een paar restaurantjes waar je de verse schelpdieren proeft.

Conclusie

Novigrad is een van die plekken die klein zijn maar veel te bieden hebben. Zoek je een ontspannen badplaats met een echt oud stadje, waar je van de vissershaven naar de stadsmuren en de loggia aan zee wandelt, dan zit je hier goed. De crypte, de klokkentoren en het lapidarium geven het stadje een verrassend rijke geschiedenis, en langs de kustpromenade liggen de strandjes voor het opscheppen. Heb je zin om eropuit te trekken, dan liggen Poreč, Rovinj, Motovun en de truffelbossen van het binnenland allemaal binnen handbereik. Tel daar de Istrische keuken en de zonsondergangen vanaf de Belveder bij op, en je zit hier voor een week prima. Wie de drukte van de hoogzomer weet te omzeilen, ontdekt een ontspannen en zonnig stukje west-Istrië.

Veelgestelde vragen