Ontdek de beste bezienswaardigheden in Hvar

Hvar ligt voor de kust van Midden-Dalmatie, een langgerekt eiland in de Adriatische Zee dat je per veerboot vanuit Split bereikt. Het gelijknamige havenstadje aan de zuidwestkant is de drukste plek, met een Venetiaans plein, oude kerken en een vesting die over de daken uitkijkt, maar het eiland heeft meer dan de jachthaven alleen. Hieronder de tien plekken die je echt gezien moet hebben.

Inleiding tot Hvar

Hvar heeft twee gezichten. Aan de ene kant het havenstadje, waar in de zomer dure jachten aanmeren en de terrasjes vollopen. Aan de andere kant het binnenland, met half verlaten bergdorpjes, lavendelvelden en olijfgaarden, waar het tempo lager ligt. Je hoeft maar een kwartiertje te rijden om van het ene in het andere te belanden.

Het stadje zelf is compact en lekker om doorheen te wandelen. Het grote plein loopt vanaf de haven naar de kathedraal, en daaromheen kronkelen smalle steegjes en trappen de heuvel op naar de Fortica, met boven het mooiste uitzicht en de Pakleni-eilanden voor de haven. Het fijne is dat je vanuit dat ene haventje alle kanten op kunt: een watertaxi naar een rustige baai, of een halfuur rijden naar het stille Stari Grad.

Geschiedenis van Hvar

De geschiedenis van Hvar reikt ver terug. Al in 384 voor Christus stichtten Griekse kolonisten uit Paros een nederzetting op de plek waar nu Stari Grad ligt, wat het bij de oudste steden van Europa maakt. In de vlakte achter de stad legden ze een raster van akkers aan, met stenen muurtjes als grenzen, dat er na meer dan tweeduizend jaar nog grotendeels ligt en sinds 2008 op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

De duidelijkste stempel komt van Venetie. Onder Venetiaans bestuur groeide Hvar uit tot een belangrijke aanloophaven tussen de Adriatische Zee en het oosten, en de Venetianen bouwden het arsenaal, de kerken en de vestingwerken die je nu nog ziet, van het grote plein tot de Fortica hoog boven de stad. In de eeuwen daarna leunde het eiland op wijn, olijven en vooral lavendel; toen die teelt terugliep, raakten dorpen als Velo Grablje deels verlaten en trokken de bewoners naar de kust.

De top 10 bezienswaardigheden in Hvar

Fortica (Spaanse vesting / Tvrđava Fortica)

Hoog boven het havenstadje staat de Fortica, ook wel Spanjola genoemd. De vesting werd in 1551 herbouwd op een oudere middeleeuwse burcht en kreeg in de vroege zeventiende eeuw bastions erbij. In 1571 zochten de inwoners hier bescherming tijdens een Turkse aanval. De bijnaam Spanjola verwijst naar Spaanse ingenieurs die in de veertiende eeuw aan het bouwwerk meewerkten. Vanaf de muren heb je het bekendste uitzicht van het eiland, over de haven en de Pakleni-eilanden.

Je komt boven via een wandelpad dat vanuit de oude stad de heuvel op kronkelt, een klim van een minuut of vijftien. Binnen de muren is een kleine tentoonstelling met amfora’s uit zee, en een terras waar je iets kunt drinken. Ga tegen het einde van de middag, als het licht zachter wordt.

Bezoekdetails: te voet vanuit de oude stad via het wandelpad de heuvel op, reken op een kwartier klimmen. Toegangsticket bij de poort; in de zomer is het er rond zonsondergang het drukst.

Kathedraal van Sint-Stefanus (Katedrala sv. Stjepana)

Aan de kop van het grote plein, recht tegenover de haven, staat de kathedraal van Sint-Stefanus. De kerk werd in de zestiende en zeventiende eeuw gebouwd, met een rustige renaissance- en barokgevel. Ernaast staat een campanile van vier verdiepingen, elke laag opener dan de vorige, zodat de toren naar boven toe lichter oogt.

Van binnen is de kerk soberder dan veel andere Dalmatische kathedralen; het marmeren altaar en het koorgestoelte zijn de moeite waard. Het plein ervoor is het mooiste in de late namiddag, als de zon laag staat en de gevel goud kleurt.

Bezoekdetails: aan de oostkant van het Sint-Stefanusplein, op loopafstand van de haven. Kerk meestal vrij toegankelijk buiten de diensten; gepaste kleding gevraagd.

Sint-Stefanusplein (Trg sv. Stjepana / Pjaca)

Het Sint-Stefanusplein, door de inwoners kortweg Pjaca genoemd, is met ongeveer 4500 vierkante meter het grootste oude plein van Dalmatie. Het is er niet altijd geweest: de plek was ooit een ondiepe baai die eeuwenlang met stenen werd gedempt, tot er een langgerekt plein ontstond dat de haven verbindt met de kathedraal aan het andere eind. Aan weerszijden staan oude paleizen, beneden vol terrassen.

Halverwege staat een waterput uit 1520, omgeven door een sierlijk smeedijzeren hek. Vroeger haalden de inwoners hier hun water, nu is het een geliefd ontmoetingspunt. Het plein is op elk moment anders: ’s ochtends rustig, overdag vol leven, ’s avonds vol op de terrasjes.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, dag en nacht. Loopt van de haven in het westen naar de kathedraal in het oosten; de oude waterput staat ongeveer halverwege.

Arsenaal en theater uit 1612 (Arsenal i kazalište)

Aan de zuidkant van de haven staat het Venetiaanse arsenaal, een fors stenen gebouw met een grote boog waar vroeger oorlogsgaleien onder werden gestald en gerepareerd. Het kreeg zijn huidige vorm tussen 1579 en 1611, bij de herbouw van een pakhuis uit de dertiende eeuw. De brede boog aan de waterkant zie je nog altijd vanaf de haven.

Het bijzondere zit op de bovenverdieping. In 1612 liet gouverneur Pietro Semitecolo daar een communaal theater inrichten, een van de oudste openbare theaters van Europa. Het was bovendien een theater voor iedereen, zonder onderscheid tussen adel en burgers, voor die tijd vooruitstrevend. De zaal met zijn houten loges is na restauratiewerk te bezichtigen.

Bezoekdetails: aan de zuidzijde van de haven, grenzend aan het Sint-Stefanusplein. Het theater op de bovenverdieping is met een ticket te bezoeken; openingstijden vooraf checken.

Franciscaner klooster (Franjevački samostan)

Aan de zuidkant van de baai, op een paar minuten lopen vanaf de haven, ligt het franciscaner klooster uit de vijftiende eeuw, met een rij hoge cipressen boven het water. Het is er stiller dan in het centrum, en de kruisgang met binnentuin is een fijne plek om bij te komen.

Het pronkstuk is een groot doek van het Laatste Avondmaal, ongeveer twee bij acht meter en geschilderd in de zeventiende eeuw. Het werk wordt toegeschreven aan de school van Palma il Giovane of aan Matteo Ingoli uit Ravenna. Het beslaat een hele wand van de eetzaal en is het bekendste kunstwerk van het eiland. Verder bewaart het klooster oude handschriften, kantwerk en schilderijen.

Bezoekdetails: aan de zuidoever van de baai, een kwartiertje lopen vanaf het centrum langs het water. Toegang tot het museum en de kruisgang met een ticket.

Pakleni-eilanden (Paklinski otoci)

Recht voor de haven van Hvar ligt een keten van beboste eilandjes van ongeveer tien kilometer lang, de Pakleni-eilanden. Ze vormen een natuurlijke beschutting voor de baai en zijn met een watertaxi in tien tot twintig minuten te bereiken. Het draait er om de baaitjes, de kiezelstrandjes en het heldere water, en op een paar eilanden zitten strandrestaurants.

De grootste eilanden zijn Sveti Klement, Marinkovac en Jerolim, elk met eigen baaien; sommige rustig, andere op een zomerdag aardig vol, en een paar bekend als naturistenstrand. Voor mij is het de beste manier om aan de drukte van de haven te ontsnappen. Neem zwemspullen en wat te eten mee, want niet overal is een barretje.

Bezoekdetails: watertaxi’s vertrekken doorlopend vanaf de haven van Hvar; overtocht tien tot twintig minuten. Vraag naar de tijden van de laatste boot terug.

Stari Grad

Aan de noordkant van het eiland, aan het einde van een lange, diepe baai, ligt Stari Grad. De stad werd in 384 voor Christus gesticht door Griekse kolonisten uit Paros en hoort bij de oudste steden van Europa. Het is een andere wereld dan het mondaine Hvar-stad: rustiger, ouder en huiselijker.

De ligging aan de beschutte baai maakte Stari Grad eeuwenlang tot een veilige aanlegplaats, en hier leggen de autoveerboten vanuit Split aan. Veel reizigers rijden meteen door naar de zuidkust, maar dat is zonde: het oude centrum is een fijne plek om doorheen te dwalen, met kerken en oude woonhuizen.

Bezoekdetails: aan de noordkust, zo’n twintig kilometer van Hvar-stad over de weg. Bereikbaar met de bus, de auto of de autoveerboot vanuit Split die hier aanmeert.

Tvrdalj van Petar Hektorović

In het oude centrum van Stari Grad staat de Tvrdalj, het versterkte zomerverblijf van de zestiende-eeuwse dichter Petar Hektorovic. Hij liet het bouwen als een omsloten huis met tuinen en stenen muren eromheen. Het meest bijzondere is de overdekte visvijver in het midden, een rechthoekig bassin met zeewater waar harders in rondzwemmen, omringd door een galerij met bogen.

Op de muren liet Hektorovic in steen gehakte spreuken aanbrengen die je hier en daar nog kunt lezen. Het complex is klein en je bent er in een halfuurtje doorheen, maar juist die intimiteit blijft hangen.

Bezoekdetails: in het oude centrum van Stari Grad, op loopafstand van de haven. Toegang met een ticket; het bezoek duurt ongeveer een halfuur.

Velo Grablje en de lavendelvelden

Boven Hvar-stad, in de heuvels van het binnenland, ligt het half verlaten bergdorp Velo Grablje. Ooit was dit een van de centra van de lavendelteelt die het eiland zijn faam bezorgde; de velden kleurden in juni en juli paars. Toen de teelt terugliep, trokken de meeste bewoners weg naar de kust en bleef het dorp grotendeels verlaten achter.

Een aantal bewoners en vrijwilligers blaast het weer wat leven in, onder meer met een jaarlijks lavendelfestival. De rit erheen voert door een karig landschap van hellingen, lage muurtjes en kromgewaaide olijfbomen. Ga in de tweede helft van juni of begin juli als je de lavendel in bloei wilt zien.

Bezoekdetails: in de heuvels boven Hvar-stad, het best bereikbaar met auto of scooter. De lavendel bloeit doorgaans rond eind juni en begin juli.

Vlakte van Stari Grad (Starogradsko polje)

Achter Stari Grad strekt zich een vruchtbare vlakte uit die teruggaat tot de Griekse kolonisten van 384 voor Christus. Zij verdeelden het land in rechthoekige percelen, gescheiden door lage stenen muurtjes. Dat raster is na meer dan tweeduizend jaar nog grotendeels intact, een van de best bewaarde voorbeelden van antieke Griekse landverdeling die we kennen. Sinds 2008 staat de vlakte op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Het is geen monument met poortjes en kassa’s, maar een levend landbouwgebied waar nog altijd wijngaarden en olijfgaarden worden bewerkt. Je kunt er prima doorheen wandelen of fietsen over de oude paden. Dat er nog gewoon geboerd wordt, maakt het zo bijzonder: je loopt door een landschap dat sinds de oudheid nauwelijks veranderd is. Neem een fiets of goede wandelschoenen, want de vlakte is uitgestrekt en er is weinig schaduw.

Bezoekdetails: direct achter Stari Grad aan de noordkant van het eiland. Vrij toegankelijk; het best te verkennen per fiets of te voet, neem water en zonbescherming mee.

Reistips voor Hvar

Beste reistijd

Mei, juni en september zijn het prettigst: warm, de zee aangenaam en de extreme drukte van juli en augustus nog niet of al geluwd. Voor de lavendel in bloei kom je rond eind juni of begin juli. In juli en augustus is het stadje op zijn levendigst, maar de prijzen lopen dan flink op en de haven is druk. Hvar heeft veel zonuren, een van de hoogste aantallen van de Adriatische eilanden.

Hoe kom je er

Hvar heeft geen eigen luchthaven; de dichtstbijzijnde is Split (SPU). Vanuit Split varen snelle catamarans rechtstreeks naar de haven van Hvar-stad, ongeveer een uur. Wil je met de auto het eiland op, dan neem je de autoveerboot die in Stari Grad aanlegt; vandaar rijd je in een halfuur naar Hvar-stad. In de zomer zijn de boten druk, dus boek vooraf. Het stuk vanaf de luchthaven naar de veerhaven kun je ook als transfer boeken.

Praktisch

De oude kern van Hvar-stad is autovrij en zit vol trappen, dus goede schoenen zijn handig. Parkeren is beperkt en duur, dus een auto laat je het best buiten het centrum staan. Pinnen kan vrijwel overal en de munt is de euro. Neem in de zomer water en zonbescherming mee, want bij de Fortica en in de vlakte is weinig schaduw. Voor het eiland is een scooter of huurauto handiger dan de bus.

Accommodatie in Hvar

Slapen in het centrum van Hvar-stad is bijzonder maar prijzig, en je sjouwt je koffers over de keien en de trappen. Veel bezoekers kiezen daarom voor de plekken net buiten de oude kern, op loopafstand van de haven maar iets rustiger. Wie het gewoel liever mijdt, kan terecht in Stari Grad of in een van de dorpen; daar slaap je goedkoper, al heb je dan vervoer nodig. Boek in het hoogseizoen ruim van tevoren, want de betere plekken zijn dan snel weg.

Eten en drinken in Hvar

De keuken van Hvar leunt op de zee en de Dalmatische traditie: verse vis, olijfolie, kruiden en de wijn van het eiland zelf. Loop een paar steegjes de heuvel op of rij naar een dorp in het binnenland, dan eet je beter en vaak voordeliger dan aan de haven. Dit zou ik je aanraden:

• Gregada, een ouderwetse vissoep-stoof met vis, aardappel, knoflook en witte wijn, van oudsher door vissers bereid.
• Verse vis of zeevruchten van de grill, meestal per kilo en simpel bereid met olijfolie en citroen.
• Pašticada, gestoofd rundvlees in een zoetige saus, traditioneel met njoki erbij.
• Peka, vlees of inktvis langzaam gegaard onder een ijzeren stolp met gloeiende kolen, vooraf te bestellen.
• Lokale schapenkaas en olijfolie van het eiland, vaak als voorgerecht met wat ham.
• Een glas wijn van Hvar, bijvoorbeeld een witte van de bogdanusa-druif of een rode plavac mali.

Dagtrips vanuit Hvar

Pakleni-eilanden

De makkelijkste uitstap zijn de Pakleni-eilanden, recht voor de haven: per watertaxi in tien tot twintig minuten, goed voor een halve of hele dag tussen de baaitjes en kiezelstrandjes.

Stari Grad en de UNESCO-vlakte

Aan de noordkant ligt Stari Grad, een rustig oud havenstadje met het Tvrdalj-verblijf van dichter Petar Hektorovic en vlak erachter de vlakte van Stari Grad, de antieke Griekse landbouwgrond die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

Velo Grablje en de lavendelvelden

Boven Hvar-stad ligt het half verlaten bergdorp Velo Grablje, het oude hart van de lavendelteelt; kom in de tweede helft van juni of begin juli, dan staat de lavendel in bloei. Neem een auto of scooter, want met het openbaar vervoer kom je hier lastig.

Split

Wil je het vasteland zien, dan is Split een logische dagtrip: de snelle catamaran brengt je in ongeveer een uur naar de havenstad. Het oude centrum is gebouwd in en rond het paleis van de Romeinse keizer Diocletianus, met levende straatjes binnen antieke muren. Het is meteen je aankomsthaven vanaf het vasteland.

Korčula

Een ander mooi Dalmatisch eilandstadje is Korcula, verder naar het zuiden. Het heeft een ommuurd oud centrum met visgraatvormige straatjes en wordt door sommigen het geboortedorp van Marco Polo genoemd. De afstand is groter en de verbindingen zijn seizoensgebonden, dus dit werkt het best met een overnachting of in een langere eilandtocht.

Bol

Op het buureiland Brač ligt Bol, in het hoogseizoen te doen met een catamaran. Je gaat er vooral heen voor het strand Zlatni Rat, de smalle kiezeltong die met de stroming van vorm verandert. Vanaf Bol kun je verder klimmen naar Vidova Gora, de hoogste top van alle Adriatische eilanden.

Vis

Het buureiland Vis pak je in het seizoen met de catamaran, goed te doen op een dag. De moeite waard voor de Blauwe Grot bij Bisevo, waar het water ’s ochtends fel blauw oplicht, en voor het vissersplaatsje Komiza. Voor een afgelegen baai ga je naar Stiniva, een smalle inham tussen hoge rotswanden.

Stari Grad

Aan de andere kant van het eiland ligt het rustige Stari Grad, een van de oudste steden van Europa. Bekend om het Tvrdalj-kasteel en de UNESCO-vlakte die de Grieken al verdeelden.

Conclusie

Hvar combineert een levendig havenstadje met een rustig binnenland, en juist dat contrast maakt het eiland zo leuk. De Fortica, het plein, het arsenaal en de kathedraal geven je in een dag het beeld van Hvar-stad, terwijl Stari Grad, de lavendelvelden en de antieke vlakte de oudere kant laten zien. Rij eens het eiland op, dan zie je waarom Hvar zo veel mensen langer vasthoudt dan ze van plan waren.

Veelgestelde vragen