Ontdek de beste bezienswaardigheden in Dubrovnik

Dubrovnik ligt in het uiterste zuiden van Kroatie, in de regio Zuid-Dalmatie, op een smalle strook kust tussen de Adriatische Zee en de bergen. De stad valt meteen op door zijn complete stenen vestingmuur die als een ring om de oude stad loopt. Daarbinnen zit een wirwar van kalkstenen straatjes, kerken, kloosters en paleizen, allemaal binnen loopafstand van elkaar. Hieronder zet ik de tien plekken op een rij die je echt gezien moet hebben, met praktische details erbij zodat je je dagen handig kunt indelen.

Inleiding tot Dubrovnik

Dubrovnik is een van die steden waar je foto’s van hebt gezien voordat je er ooit was. Die oranje daken, de witte muren, de zee die er pal tegenaan klotst. In het echt valt vooral op hoe compact het allemaal is. De hele ommuurde binnenstad loop je in een halfuur kriskras door, en juist daardoor zit er overal iets te ontdekken. Je slaat een steegje in en stuit op een kerkje, een waterput of een trap die naar een terras met uitzicht klimt.

De keerzijde van die populariteit is de drukte. Op een doordeweekse zomerdag, met meerdere cruiseschepen in de haven, loopt het rond het middaguur echt vol op de hoofdstraat. Mijn tip is simpel maar werkt. Wees er vroeg bij, of juist laat. Tegen acht uur in de ochtend heb je de Stradun bijna voor jezelf, en aan het eind van de middag dunt het weer uit als de dagjesmensen vertrekken. Dan komt de stad pas echt tot zijn recht.

Wat Dubrovnik bijzonder maakt, is dat het eeuwenlang een onafhankelijke stadstaat was, de Republiek Ragusa. Die zelfstandige koers heeft de stad gevormd, van de slimme diplomatie tot de rijkdom aan paleizen en kunst. Loop je rond, dan zie je dat verleden overal terug. En dankzij Game of Thrones is er een hele generatie bezoekers bijgekomen die de muren afspeurt naar King’s Landing.

Geschiedenis van Dubrovnik

De geschiedenis van Dubrovnik gaat terug tot de vroege middeleeuwen, toen er een nederzetting ontstond op een rotsig eilandje aan de kust. In de loop der eeuwen groeide die plek uit tot een handelsstad met een eigen koers. Het moerassige kanaal dat de nederzetting van het vasteland scheidde, werd gedempt, en op die plek ligt nu de Stradun, de brede hoofdstraat die het hart van de stad in tweeen deelt.

Vanaf de late middeleeuwen bloeide de stad als de Republiek Ragusa, een zelfstandige stadstaat die het vooral van de zeehandel en de diplomatie moest hebben. De kooplieden van Ragusa voeren tot ver in de Middellandse Zee en de stad onderhield handige betrekkingen met grootmachten om uit de invloedssfeer van anderen te blijven. Veel van de paleizen en kerken die je nu binnen de muren ziet, stammen uit die periode van welvaart.

In 1667 trof een zware aardbeving de stad. Grote delen werden verwoest en duizenden mensen kwamen om. De wederopbouw die daarop volgde, gaf Dubrovnik voor een belangrijk deel het barokke aanzien dat het vandaag nog heeft, onder meer bij de herbouwde kathedraal. De stenen stadsmuren, die grotendeels tussen de 13e en 17e eeuw werden opgetrokken, hielden door de geschiedenis heen stand en zijn nooit door een belegeraar doorbroken.

Een veel recenter en pijnlijker hoofdstuk speelde zich af in 1991, toen Dubrovnik tijdens de oorlog na het uiteenvallen van Joegoslavie maandenlang werd beschoten. Daken, gevels en monumenten liepen schade op, ook de kabelbaan naar de Srd-berg werd vernield. Na de oorlog is de oude stad zorgvuldig hersteld. Loop je nu over de muren, dan zie je aan de verse, lichtere dakpannen nog terug welke huizen toen geraakt zijn.

De top 10 bezienswaardigheden in Dubrovnik

Stadsmuren van Dubrovnik (Gradske zidine)

De rondwandeling over de stadsmuren is voor de meeste bezoekers het hoogtepunt van Dubrovnik, en terecht. De muur loopt in een gesloten ring van ongeveer 1.940 meter helemaal om de oude stad heen en is op de dikste plekken tot 25 meter hoog. Onderweg passeer je torens en bastions, en bij elke bocht verandert het uitzicht. De ene kant geeft je de daken en kerktorens van de binnenstad, de andere kant de open zee en het eiland Lokrum.

Reken op anderhalf tot twee uur voor de hele ronde, ook al is het maar zo’n twee kilometer. Je stopt namelijk constant om te kijken en te fotograferen, en er zitten flink wat trappen in. Schaduw is er weinig, dus in de zomer is dit echt geen middagklus. Neem water mee, al zijn er onderweg een paar barretjes waar je iets kunt drinken met uitzicht.

Ga vroeg, het liefst meteen bij opening. Dan loop je in de relatieve koelte en sta je niet schouder aan schouder op de smalle trappen. De muren werden grotendeels tussen de 13e en 17e eeuw gebouwd en bleven door de eeuwen heen onneembaar, iets wat je goed voelt als je over die enorme stenen bolwerken loopt.

Bezoekdetails: ingang bij de Pilepoort, vlak naast de Onofrio-fontein. Ticket vooraf kopen in het hoogseizoen scheelt wachten, en het kaartje geeft meestal ook toegang tot Fort Lovrijenac.

Fort Lovrijenac

Net buiten de westelijke stadsmuur staat Fort Lovrijenac, op een rots van 37 meter hoogte boven de zee. Volgens de overlevering is het in slechts drie maanden gebouwd om een Venetiaanse bezetting voor te zijn, een verhaal dat goed past bij de eigenzinnige koers van de oude republiek. Vanaf de muren zie je het fort als een dramatische klomp steen boven het water hangen.

Je beklimt het via een trap, en eenmaal boven heb je een prachtig zicht terug op de stadsmuren en de Pilepoort. De binnenruimtes en het terras worden ’s zomers gebruikt voor theatervoorstellingen tijdens het zomerfestival. Game of Thrones-fans herkennen het fort meteen, want het diende als de Rode Burcht, de Red Keep van King’s Landing.

Het is een korte maar steile klim, en boven waait het vaak stevig. Combineer een bezoek logisch met de stadsmuren, want je ticket voor de muren geeft doorgaans ook hier toegang. Vroeg in de ochtend of tegen zonsondergang is het licht het mooist.

Bezoekdetails: toegang met het gecombineerde stadsmurenticket. Niet geschikt voor wie slecht ter been is vanwege de vele treden.

Stradun (Placa)

De Stradun, ook wel Placa genoemd, is de hoofdader van de oude stad. De brede straat loopt rechtlijnig van de Pilepoort naar de Oude Haven en deelt de binnenstad in een noordelijke en zuidelijke helft. De kalkstenen plaveien zijn door miljoenen voeten zo glad gesleten dat ze in de avondzon bijna spiegelen. Pas op met regen, want dan worden ze flink glibberig.

Aan weerszijden staan de huizen er opvallend eenvormig bij, een gevolg van de wederopbouw na de aardbeving van 1667. Vanaf de straat lopen smalle steegjes en trappen omhoog de heuvel in, waar het meteen rustiger en huiselijker wordt. Daar hangt de was tussen de gevels en zit het echte leven van de bewoners.

Overdag is de Stradun de drukste plek van de stad, met terrasjes, winkels en stromen bezoekers. Het mooiste moment is vroeg in de ochtend of laat op de avond, als de massa weg is. Loop dan eens van begin tot eind en sla willekeurig een zijsteegje in, dat levert vaak de leukste plekken op.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, dag en nacht. Begin- en eindpunt zijn de Pilepoort in het westen en de Klokkentoren bij de Oude Haven in het oosten.

Kabelbaan naar de Srd-berg

Achter de stad rijst de Srd-berg op, en de kabelbaan brengt je daar in zo’n 3,5 minuut naartoe. Hij overbrugt 778 meter naar het bovenstation op 405 meter hoogte. Boven aangekomen kijk je over de complete oude stad uit, met de daken, de muren, de haven en daarachter de zee met Lokrum en in de verte de Elafiti-eilanden. Dit is de plek voor het klassieke overzichtsplaatje van Dubrovnik.

De kabelbaan dateert uit 1969, werd in 1991 tijdens de oorlog verwoest en ging in 2010 weer open. Naast het bovenstation staat een fort uit de Napoleontische tijd, waar nu een museum over de Kroatische onafhankelijkheidsoorlog in zit. Wie wil, kan ook te voet naar boven via een zigzagpad, maar dat is een stevige klim die je in de zomerhitte beter laat liggen.

Ga voor het beste resultaat tegen zonsondergang naar boven. De daken kleuren dan diep oranje en je ziet de lichtjes van de stad langzaam aangaan. Wel even op de tijden letten, want de laatste cabines naar beneden kunnen druk zijn.

Bezoekdetails: dalstation net ten noorden van de oude stad, op loopafstand van de Buzapoort. Een retourticket is niet de goedkoopste, maar een enkeltje plus afdalen te voet is een mooi en voordeliger alternatief.

Onofrio-fontein (Velika Onofrijeva fontana)

Loop je via de Pilepoort de oude stad binnen, dan sta je vrijwel meteen voor de Grote Onofrio-fontein. Deze zestienzijdige koepelfontein werd in 1438 gebouwd door de Napolitaanse bouwmeester Onofrio della Cava en vormde het eindpunt van het stadsaquaduct dat vers water van een bron buiten de stad aanvoerde. Rondom de fontein zitten zestien watermaskers waar het water uit stroomt, en die werken nog steeds.

De fontein is een populaire ontmoetingsplek en een handig oriëntatiepunt. In de zomer vullen mensen er hun flesjes, het water is gewoon drinkbaar. De ronde vorm met het lage koepeldak oogt soberder dan je bij zoiets oud zou verwachten, mede doordat de fontein bij de aardbeving van 1667 een deel van zijn rijke decoratie verloor.

Aan de andere kant van de stad, bij de Oude Haven, staat overigens de kleinere Onofrio-fontein van dezelfde bouwmeester. Samen markeren ze het begin- en eindpunt van de Stradun. Een leuk weetje om in je hoofd te houden tijdens je wandeling.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, direct binnen de Pilepoort. Het water uit de maskers is drinkbaar, neem een lege fles mee.

Rectorenpaleis (Knežev dvor)

Het Rectorenpaleis was de zetel van de gekozen rector van de Republiek Ragusa, de man die telkens voor een korte periode aan het hoofd van de stadstaat stond. Die korte ambtstermijn was bewust zo geregeld om te voorkomen dat iemand te veel macht kreeg, en de rector mocht zijn ambtsperiode zelfs nauwelijks het paleis verlaten. Het gebouw zelf is een mooi voorbeeld van gotisch-renaissancearchitectuur, met een sierlijke binnenhof en een rij gebeeldhouwde zuilen.

Tegenwoordig zit er het Cultuurhistorisch Museum van de stad in. Je loopt er door ingerichte zalen met meubels, portretten en voorwerpen die een beeld geven van het dagelijks leven en het bestuur van de oude republiek. De binnenplaats wordt ’s zomers gebruikt voor concerten, en de akoestiek tussen die stenen muren is bijzonder.

Neem de tijd voor de binnenhof, want dat is het mooiste deel van het paleis. De combinatie van de bogen, de trap en het licht dat van boven naar binnen valt, maakt het tot een rustpunt te midden van de drukke straten.

Bezoekdetails: ligt aan het oostelijke deel van de oude stad, vlak bij de kathedraal. Toegang met een los museumticket; een combikaart voor meerdere stadsmusea kan voordeliger zijn.

Franciscanenklooster met Oude Apotheek

Net binnen de Pilepoort, aan de Stradun, ligt het franciscanenklooster. Het bezit een sierlijke kruisgang uit de 14e eeuw, met dubbele zuiltjes waarvan elk kapiteel net even anders is uitgehakt. Het is een verrassend stille plek, een paar stappen weg van de drukte op de hoofdstraat. In het midden ligt een tuin, eromheen lopen de overdekte gangen.

Het bekendst is hier de oude apotheek, die sinds 1317 in bedrijf is en geldt als een van de oudste nog werkende apotheken van Europa. In het bijbehorende museumpje zie je oude weegschalen, mortieren en beschilderde potten waarin ooit kruidenmengsels werden bewaard. Er hangt een wat muffe, kruidige geur die goed bij de plek past.

Loop ook even door naar de kerk van het klooster. Door de combinatie van de stille kruisgang, het museum en de geschiedenis van die apotheek is dit een fijne onderbreking van een drukke wandeling, juist omdat het zo dicht bij de uitgang ligt en veel mensen het overslaan.

Bezoekdetails: ingang aan de Stradun, vlak na de Pilepoort. De kruisgang en het apotheekmuseum zijn met een ticket te bezoeken; de kerk is vaak vrij toegankelijk.

Sponzapaleis (Palača Sponza)

Aan het oostelijke einde van de Stradun, op het Lužaplein, staat het Sponzapaleis. Het werd tussen 1516 en 1522 in gotisch-renaissancestijl gebouwd en is een van de weinige gebouwen die de aardbeving van 1667 vrijwel ongeschonden doorstonden. Daardoor zie je hier nog de oudere bouwstijl, terwijl veel andere panden in de stad barok herbouwd zijn.

In de loop der eeuwen had het paleis allerlei functies. Het was achtereenvolgens douanekantoor, munt, schatkamer, bank en school. Die veelzijdigheid past goed bij een handelsstad waar geld, goederen en kennis samenkwamen. Tegenwoordig bewaart het gebouw het stadsarchief, met documenten die teruggaan tot de vroege geschiedenis van de republiek.

De fraaie binnenhof met zijn arcaden is vrij toegankelijk en het bekijken waard. Er zit ook een herdenkingsruimte voor de gevallenen van de oorlog van 1991. Sta even stil bij de gevel met de loggia, want het samenspel van gotische en renaissance-elementen is hier mooi te zien.

Bezoekdetails: aan het Lužaplein bij de Klokkentoren. De binnenhof is gratis te bezichtigen; voor het archief gelden aparte openingstijden.

Eiland Lokrum

Op zo’n tien minuten varen vanaf de Oude Haven ligt het beboste eiland Lokrum. Het is een groene tegenhanger van de stenige binnenstad, met dichte vegetatie, schaduwrijke paden en kiezelplekjes waar je in zee kunt. Pauwen lopen er vrij rond, nakomelingen van vogels die ooit door een Habsburgse aartshertog werden uitgezet. Ze laten zich nauwelijks storen door bezoekers.

Op het eiland staat een voormalig benedictijnerklooster met een tuin en een binnenhof. In Game of Thrones diende dat klooster als de stad Qarth, en er staat zelfs een replica van de IJzeren Troon waar je op de foto kunt. Verder vind je er een botanische tuin met planten van over de hele wereld en een klein zout meertje dat het Dode Meer wordt genoemd, fijn om in te drijven.

Lokrum is een prettige halve dag, vooral als je even genoeg hebt van de drukte in de stad. Neem zwemspullen mee en wat te eten, want het aanbod op het eiland is beperkt. Let op de tijden van de laatste boot terug, want overnachten mag er niet.

Bezoekdetails: boten vertrekken regelmatig vanaf de Oude Haven, de overtocht zit vaak in het ticketprijs inbegrepen. Geen overnachtingsmogelijkheid op het eiland.

Kathedraal van de Tenhemelopneming (Velika Gospa)

In het zuidoostelijke deel van de oude stad staat de kathedraal van de Tenhemelopneming, in het Kroatisch Velika Gospa. De huidige barokke kerk werd herbouwd nadat de voorganger bij de aardbeving van 1667 verwoest was. Het is een evenwichtig, helder vormgegeven gebouw met een koepel die boven de daken van de omgeving uitsteekt. Van binnen is het ruim en licht.

Het bezoeken waard is vooral de schatkamer, achter het altaar. Daar worden tientallen reliekhouders bewaard, waaronder een aantal die volgens de traditie resten van de heilige Blasius bevatten, de beschermheilige van de stad. Je ziet er fijn bewerkte gouden en zilveren voorwerpen. Boven het hoofdaltaar hangt een veelluik dat aan Titiaan wordt toegeschreven.

De kerk zelf is vrij te bezoeken, voor de schatkamer betaal je een kleine bijdrage. Kleed je netjes, want het is een actieve kerk en bij erediensten is bezichtiging niet mogelijk. Combineer een bezoek met het naastgelegen Rectorenpaleis, dat ligt op een paar passen afstand.

Bezoekdetails: vlak bij het Rectorenpaleis. Kerk meestal gratis toegankelijk, schatkamer tegen een kleine vergoeding; gepaste kleding verplicht.

Reistips voor Dubrovnik

Beste reistijd

De maanden mei, begin juni en september zijn het prettigst. Het is dan warm, de zee is aangenaam genoeg om in te zwemmen en de extreme drukte van juli en augustus is er nog niet of al wat geluwd. In de hoogzomer kan het overdag stevig warm worden en staat de oude stad rond het middaguur vol, zeker als er cruiseschepen liggen. Wil je toch in de zomer, plan de stadsmuren en de drukke plekken dan vroeg in de ochtend. Het voorjaar en de nazomer geven je bovendien zachter licht voor je foto’s.

Hoe kom je er

De luchthaven Dubrovnik (DBV) ligt zo’n twintig kilometer ten zuidoosten van de stad, bij Cilipi. Vanaf daar rijdt een shuttlebus naar de oude stad, en een taxi is er ook. Met de auto kom je vanaf het noorden over de kustweg of via de snelweg en de Peljesacbrug, waarmee je de grensovergang met Bosnie en Herzegovina kunt vermijden. Vanuit andere Kroatische steden zijn er bussen en in het zomerseizoen ook veerverbindingen over zee. Binnen de oude stad rijden geen auto’s, je verkent alles te voet.

Wil je gedoe vermijden, dan regel je vooraf een transfer vanaf de luchthaven die je bij aankomst gewoon staat op te wachten en je naar je adres in de stad brengt.

Praktisch

De oude stad is autovrij en zit vol trappen en hellingen, dus goede schoenen zijn geen overbodige luxe. Parkeren vlak bij de muren is duur en vaak vol; grotere parkeerterreinen iets verderop met een busje naar het centrum zijn handiger en goedkoper. Pin gerust, vrijwel overal kun je met kaart betalen, de munt is de euro. Neem in de zomer water en zonnebescherming mee, want schaduw is er weinig op de muren. En bedenk dat de gladde keien bij regen behoorlijk glad worden.

Accommodatie in Dubrovnik

Slapen binnen de stadsmuren is bijzonder maar prijzig, en je hebt te maken met trappen en koffers over keien sjouwen. Veel bezoekers kiezen daarom voor de wijken net buiten de oude stad, zoals Ploce in het oosten of Pile in het westen, vanwaar je in een paar minuten bij de poorten bent. Wil je strand en wat meer ruimte, dan is het schiereiland Lapad een goede optie, met hotels en appartementen op loopafstand van het water en een busverbinding naar het centrum. Boek in het hoogseizoen ruim van tevoren, want de betere plekken zijn dan snel weg.

Eten en drinken in Dubrovnik

De keuken van Dubrovnik leunt sterk op de zee en op de Dalmatische traditie, met verse vis, schaaldieren, olijfolie en kruiden. In de oude stad zitten de toeristische terrassen, maar loop een paar steegjes de heuvel op en je vindt rustigere zaakjes waar de lokale bevolking ook komt. Een glas wijn uit de Peljesac-streek of van het eiland Korcula past er goed bij. Een paar dingen die je geprobeerd moet hebben:

• Crni rižot, een zwarte risotto met inktvis en de inkt van het beest, intens van smaak.
• Verse vis of zeevruchten van de grill, meestal per kilo geprijsd en simpel bereid met olijfolie en citroen.
• Pasticada, gestoofd rundvlees in een wat zoetige saus, traditioneel met njoki erbij.
• Oesters uit de baai van Ston, vlakbij gekweekt en vaak rauw met citroen geserveerd.
• Rozata, een Dalmatische custardpudding met een vleugje rozenlikeur, als toetje.
• Een glas lokale wijn, bijvoorbeeld de rode plavac mali van het Peljesac-schiereiland.

Dagtrips vanuit Dubrovnik

Eiland Lokrum

De makkelijkste uitstap is het eiland Lokrum, op tien minuten varen vanaf de Oude Haven. Een halve dag is genoeg om er te zwemmen tussen de rotsen, te wandelen onder de pijnbomen en de vrij rondlopende pauwen te bekijken. Bij het oude benedictijnerklooster staat de replica van de IJzeren Troon, en het kleine zoute meertje is fijn om in te drijven. Neem eten en drinken mee, want het aanbod op het eiland is mager.

Elafiti-eilanden

Ten noordwesten van Dubrovnik liggen de Elafiti-eilanden, een groepje rustige eilandjes waarvan Kolocep, Lopud en Sipan het bekendst zijn. Geen auto’s, veel groen en heldere baaitjes om in te zwemmen. Veel bezoekers boeken een dagexcursie per boot die meerdere eilanden aandoet, vaak met een lunch aan boord. Wie liever zelfstandig gaat, neemt de gewone veerboot en kiest een eiland uit om de dag door te brengen.

Cavtat

Zo’n twintig kilometer naar het zuiden, vlak bij de luchthaven, ligt het mondaine kustplaatsje Cavtat. Je komt er voor het witte Racic-mausoleum van beeldhouwer Mestrovic, de palmenpromenade langs het water en het beboste schiereiland met fijne wandelpaden. Met de bus of per boot ben je er zo, en de overtocht over zee maakt er meteen een leuk uitje op zichzelf van.

Mostar in Bosnië en Herzegovina

Voor wie verder wil reiken, is Mostar in Bosnie en Herzegovina een indrukwekkende dagtrip. De stad is beroemd om de Stari Most, de herbouwde Ottomaanse boogbrug over de Neretva, en om de oude bazaar met zijn koperslagers en kraampjes. Het is een lange dag, want de rit duurt enkele uren en je passeert een grensovergang. Neem je paspoort mee en vertrek vroeg. Veel reizigers boeken hiervoor een georganiseerde tour.

Korčula

Wil je een ander Dalmatisch stadje zien, dan is Korcula een aanrader. Het ligt op het gelijknamige eiland verder naar het noordwesten en heeft een ommuurd oud centrum met visgraatvormige straatjes. De afstand is groter dan bij de andere dagtrips, dus dit werkt het beste als je er een overnachting aan vastplakt of het combineert met een tocht over het Peljesac-schiereiland.

Ston

Zo’n zestig kilometer naar het noordwesten, op de route naar het Peljesac-schiereiland, ligt Ston. Je herkent het meteen aan de kilometerslange vestingmuur die over de heuvels klimt, een van de langste van Europa. Hier vind je ook de oudste zoutpannen van het continent, waar nog steeds op de oude manier zout wordt gewonnen. En vergeet de oesterbanken van Mali Ston niet, vers uit de baai en heerlijk bij een glas lokale wijn.

Conclusie

Dubrovnik combineert een gaaf bewaarde middeleeuwse stad met de zee, de bergen en een hoop geschiedenis die je tijdens een wandeling vanzelf tegenkomt. De stadsmuren, Fort Lovrijenac en de Srd-berg geven je het grote plaatje, terwijl de Stradun, de kloosters en de paleizen de details invullen. Plan je dagen slim rond de drukte, begin vroeg, en gun jezelf een uitstap naar Lokrum of de Elafiti-eilanden om af te koelen. Dan zie je waarom deze stad mensen al eeuwenlang weet vast te houden.

Veelgestelde vragen